Chủ nghĩa duy vật lịch sử do C. Mác và Ph. Ăngghen xây dựng, trong đó mối quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội giữ vị trí nền tảng, đã nhiều lần bị các khuynh hướng duy tâm và xét lại diễn giải sai lệch. Kế thừa và phát triển quan điểm đó, V. I Lênin không chỉ bảo vệ tính khoa học của học thuyết mà còn làm rõ hơn vai trò quyết định của tồn tại xã hội, đồng thời nhấn mạnh tính độc lập tương đối và khả năng tác động trở lại của ý thức xã hội...