Đồng chí Vương Quang Minh

                                                     Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng

Tám mươi năm là chặng đường đủ để nhận diện những giá trị bền vững làm nên bản sắc và sức sống của một trường Đảng. Từ lớp huấn luyện cán bộ đầu tiên tại đình Trung, xã Yên Dũng Thượng của Tỉnh ủy Nghệ An vào tháng 11 năm 1946, qua nhiều lần thay đổi mô hình tổ chức, tên gọi và điều kiện hoạt động, Trường Chính trị tỉnh luôn khẳng định là "cái nôi" đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho Đảng và hệ thống chính trị tỉnh Nghệ An. Trong suốt chiều dài lịch sử ấy, Nhà trường luôn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ở từng giai đoạn cách mạng, từ đó đúc rút nhiều bài học kinh nghiệm quý trong công tác đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn và phương thức tổ chức hoạt động, nhất là trong xây dựng Trường Chính trị chuẩn.

1. Hành trình xây dựng và phát triển Trường Chính trị tỉnh Nghệ An

Khởi nguồn của Nhà trường là lớp huấn luyện cốt cán được Tỉnh ủy Nghệ An tổ chức chỉ hơn một năm sau thắng lợi của Cách mạng tháng Tám. Trong điều kiện chính quyền cách mạng còn non trẻ, cuộc kháng chiến toàn quốc đang đến gần, yêu cầu cấp thiết lúc đó là nhanh chóng chuẩn bị một đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị, nắm được những kiến thức cơ bản về Chủ nghĩa Mác - Lênin, công tác dân vận và nhiệm vụ của cách mạng. Chính từ những lớp học còn hết sức giản dị ấy, nền móng của công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ có tổ chức, có định hướng của Đảng bộ tỉnh từng bước được hình thành. Lớp huấn luyện đầu tiên sau này được xác định là tiền thân của Trường Đảng Nghệ An và Trường Chính trị tỉnh Nghệ An ngày nay.

Trong giai đoạn 1946-1960, Nhà trường vừa xây dựng tổ chức, vừa trực tiếp phục vụ yêu cầu cán bộ của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và những năm đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc. Hoạt động đào tạo từ các lớp bồi dưỡng ngắn ngày từng bước phát triển thành những chương trình có thời gian dài hơn; nội dung ngày càng hệ thống, kết hợp lý luận chính trị với đường lối, chủ trương và nghiệp vụ công tác. Đáng chú ý, Nhà trường đã mở các lớp đào tạo giảng viên cho cơ sở, qua đó không chỉ đào tạo cán bộ mà còn tạo nguồn nhân lực để mở rộng công tác giáo dục lý luận chính trị đến các địa phương.

Giai đoạn 1960 - 1975 trong bối cảnh đặc biệt, Nhà trường vừa đào tạo cán bộ phục vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, vừa đáp ứng yêu cầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Trong chiến tranh phá hoại, các lớp học phải phân tán ở nhiều địa điểm để bảo đảm an toàn, nhưng hoạt động huấn luyện cán bộ không bị gián đoạn. Đối tượng đào tạo được mở rộng tới cán bộ Đảng, chính quyền, đoàn thể và cán bộ quản lý ở cơ sở. Năm 1970, các trường Đảng chuyên ngành được sáp nhập với Trường Đảng Lê Hồng Phong I thành Trường Đảng Lê Hồng Phong, đánh dấu bước kiện toàn quan trọng về tổ chức, tạo điều kiện đưa công tác đào tạo, bồi dưỡng từng bước đi vào nền nếp và chính quy hơn.

Giai đoạn 1975 - 1993, sau ngày miền Nam được giải phóng, tháng 9 năm 1976, Trường Đảng Lê Hồng Phong Nghệ An và Trường Đảng Trần Phú Hà Tĩnh hợp nhất thành Trường Đảng Trần Phú Nghệ Tĩnh. Đây là giai đoạn Nhà trường phải thích ứng với những thay đổi lớn về tổ chức hành chính, cơ chế quản lý và yêu cầu cán bộ; đồng thời từng bước chuyển nội dung đào tạo từ yêu cầu của thời kỳ chiến tranh sang yêu cầu quản lý kinh tế, quản lý nhà nước và xây dựng hệ thống chính trị trong thời kỳ đổi mới.

Giai đoạn 1993 - 2016 đánh dấu sự phát triển mạnh cả về quy mô và phương thức hoạt động. Năm 1993, Trường Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tỉnh Nghệ An được thành lập trên cơ sở hợp nhất Trường Đảng Trần Phú, Trường Quản lý nhà nước và Trường Trung cấp Thanh vận Lý Tự Trọng. Năm 1997, thực hiện chủ trương của Trung ương, Trường Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ được đổi tên thành Trường Chính trị tỉnh Nghệ An. Từ đây, Nhà trường bước vào một chặng đường phát triển mới, ngày càng khẳng định vị trí là trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của tỉnh Nghệ An. Riêng giai đoạn 1993 - 1999, Nhà trường đã mở 89 lớp với 5.766 học viên; trong 11 năm tiếp theo triển khai đề án xây dựng và phát triển Trường, quy mô tăng lên 254 lớp với 17.923 học viên, phản ánh bước phát triển rõ rệt cả về năng lực tổ chức và phạm vi hoạt động.

Nếu những chặng đường trước chủ yếu tạo dựng nền móng, thì giai đoạn 2016 - 2026 là thời kỳ chuyển mạnh từ phát triển theo chiều rộng sang chuẩn hóa và nâng cao chất lượng toàn diện. Nhà trường từng bước tinh gọn bộ máy, đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng đội ngũ; đồng thời mở rộng chức năng từ đào tạo, bồi dưỡng sang nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn, cung cấp luận cứ khoa học cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Giai đoạn này nhà Trường đã tham mưu cho Ban Thường vụ Tỉnh ủy xây dựng và triển khai 8 đề tài, đề án về đào tạo cán bộ, bồi dưỡng chức danh và nâng cao kiến thức thực tế, qua đó đã tổ chức 983 lớp đào tạo, bồi dưỡng các loại hình với 67.302 lượt học viên tham gia; hoạt động nghiên cứu khoa học có bước phát triển mạnh với 60 hội thảo quy mô cấp trường, cấp tỉnh, quốc gia, quốc tế; có 74 đề án, đề tài khoa học cấp tỉnh, cấp trường, 1 giải B và 1 giải C, 2 giải khuyến khích cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cấp Trung ương và 01 Giải A, 01 giải C cấp tỉnh; 8 giảng viên đạt danh hiệu giảng viên dạy giỏi, dạy xuất sắc toàn quốc, qua đó nâng cao vị thế học thuật và khả năng đóng góp của Nhà trường đối với thực tiễn địa phương.

Đặc biệt, từ năm 2021, xây dựng trường chính trị chuẩn trở thành mục tiêu phát triển chi phối toàn bộ hoạt động. Việc chuẩn hóa không chỉ dừng ở một bộ tiêu chí, mà phải đổi mới đồng bộ từ thể chế; tổ chức bộ máy, đội ngũ; đào tạo, bồi dưỡng; nghiên cứu khoa học đến quản trị, văn hóa trường Đảng và cơ sở vật chất. Đội ngũ Nhà trường hiện có 10 tiến sĩ, 42 thạc sĩ, cùng 3 viên chức đang đào tạo nghiên cứu sinh, cho thấy chất lượng nguồn nhân lực đã được nâng lên. Ngày 30 tháng 01 năm 2023, Trường Chính trị tỉnh Nghệ An trở thành một trong 2 trường chính trị đầu tiên của cả nước được Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh ra quyết định công nhận đạt chuẩn mức 1. Đây không chỉ là kết quả ghi nhận của một quá trình không ngừng nghỉ 80 năm qua, là sự tô thắm thêm thành tích của Nhà trường là đơn vị được tặng thưởng Huân chương độc lập hạng 3 và nhiều khen thưởng cao quý khác, mà còn là bước chuyển về chất trong mô hình phát triển Nhà trường theo hướng chuẩn hóa, chuyên nghiệp và hiện đại.

Nhìn tổng thể, giá trị lớn nhất của hành trình 80 năm có thể khẳng định rằng, bên cạnh số lượng lớp học, học viên trưởng thành và những phần thưởng đã đạt được; cốt lõi hơn, Nhà trường đã hình thành được năng lực đáp ứng với yêu cầu chính trị của từng thời kỳ, năng lực tích lũy và chuyển hóa truyền thống thành nguồn lực phát triển. Từ một lớp huấn luyện khoảng 40 học viên năm 1946, Nhà trường hôm nay đã trở thành một thiết chế đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học và tổng kết thực tiễn, cung cấp luận cứ khoa học ngày càng hoàn chỉnh, giữ vai trò quan trọng trong công tác cán bộ của tỉnh. Lộ trình xây dựng Trường đạt chuẩn mức 2 đến năm 2030 theo Kế hoạch số 58-KH/TU ngày 28 tháng 5 năm 2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, không đơn thuần là nâng thêm một cấp chuẩn, mà là bước tiếp nối của quá trình phát triển 80 năm: từ hình thành đến trưởng thành, từ mở rộng quy mô đến nâng cao chất lượng, từ hoàn thành nhiệm vụ đến kiến tạo năng lực phát triển dài hạn.

2. Bài học kinh nghiệm được hun đúc qua 80 năm xây dựng và phát triển

Nhìn lại chặng đường 80 năm, những thành tựu của Trường Chính trị tỉnh Nghệ An không chỉ được thể hiện ở quy mô đào tạo, bồi dưỡng, chất lượng đội ngũ, kết quả nghiên cứu khoa học hay các danh hiệu đạt được, mà chính là sự hình thành những kinh nghiệm có giá trị bền vững. Có thể khái quát thành năm bài học cốt lõi, vừa phản ánh quá trình phát triển của Nhà trường, vừa có ý nghĩa định hướng cho giai đoạn mới.

Thứ nhất, kiên định nền tảng tư tưởng, giữ vững bản chất trường Đảng và bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp, thường xuyên của cấp ủy

Đây là bài học có tính nền tảng, chi phối toàn bộ quá trình xây dựng và phát triển Nhà trường. Dù tên gọi, mô hình tổ chức, nhiệm vụ và phương thức hoạt động có nhiều thay đổi, Trường luôn gắn sự phát triển của mình với sự lãnh đạo của Tỉnh ủy và yêu cầu công tác cán bộ trong từng thời kỳ.

Đối với trường chính trị, giữ vững bản chất trường Đảng trước hết là kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng; đồng thời bảo đảm tính Đảng trong toàn bộ hoạt động đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn, quản trị và xây dựng văn hóa Nhà trường. Chất lượng của một trường chính trị vì vậy không chỉ được đánh giá bằng số lớp, số học viên hay sản phẩm khoa học, mà quan trọng hơn là khả năng góp phần hình thành bản lĩnh chính trị, tư duy lý luận, năng lực hành động và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ.

Bài học kinh nghiệm chỉ ra rằng: kiên định về nguyên tắc phải đi cùng đổi mới về phương thức. Càng giữ vững mục tiêu chính trị càng phải cập nhật tri thức, hiện đại hóa phương pháp, nâng cao tính khoa học và sức thuyết phục. Đó là cơ sở để Nhà trường kiên định tính Đảng trong hoạt động đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn trong điều kiện mới.

Thứ hai, bám sát nhiệm vụ chính trị của tỉnh, lấy chất lượng đội ngũ cán bộ và hiệu quả hoạt động thực tiễn làm thước đo phát triển

Quá trình phát triển của Trường Chính trị tỉnh Nghệ An đều dựa trên khả năng đáp ứng kịp thời yêu cầu công tác cán bộ của tỉnh. Từ huấn luyện cán bộ trong kháng chiến đến đào tạo lý luận chính trị, bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước, kỹ năng lãnh đạo, quản lý và nghiệp vụ công tác Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, mỗi bước phát triển của Nhà trường đều gắn với yêu cầu nhiệm vụ cụ thể của hệ thống chính trị địa phương.

Điều đó đặt ra một yêu cầu: Nhà trường không thể phát triển tách rời với mục tiêu phát triển của tỉnh. Đào tạo, bồi dưỡng phải xuất phát từ yêu cầu của công tác cán bộ; nghiên cứu khoa học phải hướng vào những vấn đề thực tiễn đang đặt ra; chương trình, nội dung và phương thức giảng dạy phải thường xuyên được điều chỉnh theo sự vận động của thực tiễn.

Trong giai đoạn mới, cần chuyển mạnh từ tư duy “hoàn thành chương trình” sang tư duy “hình thành năng lực thực thi”. Giá trị của một khóa học không nằm ở lượng kiến thức được truyền đạt, mà ở việc sau khóa học, cán bộ có nhận diện vấn đề tốt hơn, xử lý tình huống hiệu quả hơn, tổ chức thực hiện nhiệm vụ tốt hơn hay không. Đây phải trở thành tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng đào tạo, bồi dưỡng.

Thứ ba, xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên là khâu quyết định; chuẩn hóa phải gắn với năng lực thực chất, bản lĩnh chính trị và trách nhiệm nêu gương

Không có đội ngũ mạnh thì không thể có trường chính trị mạnh. Thực tiễn 80 năm cho thấy, ở mọi giai đoạn, khi đội ngũ được quan tâm xây dựng đúng hướng thì chất lượng và vị thế Nhà trường được nâng lên rõ rệt. Đến nay, trong 59 viên chức của Trường có 10 tiến sĩ, 42 thạc sĩ và 3 viên chức đang đào tạo nghiên cứu sinh; đây là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu và đáp ứng yêu cầu trường chính trị chuẩn. Tuy nhiên, bài học quan trọng hơn là không đồng nhất chuẩn hóa với bằng cấp.

Chuẩn của cán bộ, giảng viên trường Đảng phải được thể hiện đồng thời ở nền tảng lý luận, hiểu biết thực tiễn, năng lực nghiên cứu, phương pháp sư phạm, kỹ năng đối thoại học thuật, phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp. Vì vậy, xây dựng đội ngũ phải tạo được sự liên thông giữa quy hoạch - đào tạo - sử dụng - giao nhiệm vụ - đánh giá sản phẩm; giữa nghiên cứu với giảng dạy; giữa đi cơ sở với tổng kết thực tiễn; giữa trách nhiệm cá nhân với uy tín tập thể. Mỗi cán bộ, giảng viên không chỉ là người truyền đạt tri thức mà còn phải là chủ thể nghiên cứu, người nêu gương và người trực tiếp kiến tạo uy tín của Nhà trường.

Thứ tư, gắn đào tạo, bồi dưỡng và phát triển năng lực cán bộ với nghiên cứu khoa học và tổng kết thực tiễn; lấy thực tiễn địa phương làm nguồn tri thức để cung cấp luận cứ khoa học

Một trong những dấu ấn rõ nét của quá trình phát triển Nhà trường là sự chuyển biến từ mô hình chủ yếu làm nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng sang mô hình phát triển năng lực cán bộ kết hợp ngày càng chặt chẽ giữa đào tạo, bồi dưỡng - nghiên cứu - tổng kết thực tiễn - cung cấp luận cứ. Hoạt động khoa học đã được mở rộng cả về quy mô và chiều sâu; nhiều đề tài, hội thảo, tọa đàm được triển khai, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu và vị thế học thuật của Nhà trường. Tuy nhiên, giá trị của nghiên cứu không dừng ở nghiệm thu đề tài hay số lượng công bố. Giá trị cao nhất là kết quả nghiên cứu được chuyển hóa thành bài giảng, học liệu, báo cáo cung cấp những luận cứ có khả năng phục vụ trực tiếp lãnh đạo, quản lý.

Vì vậy, cần tiếp tục hình thành chuỗi liên kết “thực tiễn - nghiên cứu - giảng dạy - luận cứ”, trên cơ sở những mục tiêu của Nghệ An về xây dựng Đảng, hệ thống chính trị, quản trị địa phương, phát triển đội ngũ cán bộ, chuyển đổi số, phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng làm trọng tâm nghiên cứu. Khi thực tiễn trở thành nguồn dữ liệu của Nhà trường, giảng dạy lý luận chính trị sẽ thuyết phục, tăng khả năng dự báo và định hướng hành động; đồng thời nâng cao khả năng cung cấp luận cứ khoa học của Nhà trường đối với quá trình phát triển của tỉnh.

Thứ năm, lấy đổi mới quản trị làm đòn bẩy, xây dựng trường chuẩn làm động lực và văn hóa trường Đảng, đoàn kết thống nhất làm nền tảng cho phát triển bền vững

Trường Chính trị tỉnh Nghệ An trở thành một trong hai trường chính trị đầu tiên của cả nước được nhà Trường tổ chức lễ công bố đạt chuẩn mức 1 vào ngày 25 tháng 02 năm 2023 là dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển. Tuy nhiên, ý nghĩa lớn nhất của xây dựng trường chuẩn không phải hoàn thành một hệ thống tiêu chí, mà ở sự thay đổi phương thức tổ chức và quản trị chất lượng.

Xây dựng trường chuẩn phải thúc đẩy Nhà trường chuyển từ quản lý theo từng việc sang quản trị theo mục tiêu, quy trình, dữ liệu và kết quả; từ vận hành phân tán sang phối hợp hệ thống; từ chú trọng đầu vào sang kiểm soát chất lượng đầu ra. Chuyển đổi số vì thế không chỉ là số hóa văn bản hay sử dụng phần mềm, mà phải hướng tới tái cấu trúc quy trình, liên thông dữ liệu, phát triển học liệu số và từng bước hình thành quản trị dựa trên dữ liệu.

Cùng với thể chế, chuyển đổi số, đó là văn hóa trường Đảng. Đây là nguồn lực nội sinh bảo đảm cho mọi cơ chế vận hành hiệu quả. Văn hóa trường Đảng phải đảm bảo dân chủ đi đôi với kỷ cương, đoàn kết gắn với nguyên tắc, quyền hạn đi cùng trách nhiệm, chuyên nghiệp gắn với nhân văn, đổi mới gắn với danh dự nghề nghiệp. Chính môi trường đoàn kết, nêu gương, chia sẻ và trách nhiệm sẽ tạo nên nguồn sức mạnh của Nhà trường.

Bởi vậy, mục tiêu xây dựng Trường đạt chuẩn mức 2 đến năm 2030 theo Kế hoạch số 58-KH/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy không đơn thuần là việc hoàn thành các tiêu chí, mà phải trở thành quá trình phát triển toàn diện năng lực tổ chức, quản trị để Nhà trường và mỗi khoa, phòng, mỗi cán bộ, giảng viên, viên chức và người lao  động đều có mục tiêu, sản phẩm đạt chuẩn đáp ứng kỷ nguyên phát triển mới.

Nhìn tổng thể, năm bài học kinh nghiệm trên luôn phát triển thống nhất: giữ vững định hướng là nền tảng; bám sát nhiệm vụ của tỉnh là điểm khởi đầu; xây dựng đội ngũ là khâu quyết định; nghiên cứu và tổng kết thực tiễn, cung cấp luận cứ khoa học là nguồn tri thức; đổi mới quản trị và văn hóa trường Đảng là bảo đảm cho phát triển bền vững. Giá trị của 80 năm vì thế không chỉ là những gì đã đạt được, mà quan trọng hơn là ở khả năng chuyển hóa những kinh nghiệm lịch sử thành năng lực phát triển mới. Đó chính là cơ sở để Trường Chính trị tỉnh Nghệ An tiếp tục nâng cao vị thế, chất lượng và tầm ảnh hưởng trong giai đoạn hướng tới chuẩn mức 2 và xa hơn là mốc 100 năm kỷ niệm ngày truyền thống. Do vậy, khi truyền thống được tiếp nối bằng đổi mới, chuẩn mực được chứng minh bằng chất lượng và khát vọng được hiện thực hóa bằng kết quả, Nhà trường sẽ tiếp tục khẳng định vững chắc vai trò trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn và cung cấp luận cứ khoa học cho tỉnh trong giai đoạn phát triển mới.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ban Bí thư (2026): Quy định số 222-QĐ/TW ngày 06/10/2026 về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của trường chính trị tỉnh, thành phố.

2. Ban Bí thư (2026): Quy định số 396-QĐ/TW ngày 06/01/2026 về trường chính trị chuẩn.

3. Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An (2026): Kế hoạch số 58-KH/TU ngày 28/5/2026 về xây dựng Trường Chính trị tỉnh Nghệ An đạt chuẩn mức 2 đến năm 2030.

4. Trường Chính trị tỉnh Nghệ An: Lịch sử Trường Chính trị tỉnh Nghệ An (1946-2026) - tài liệu bổ sung, chỉnh lý năm 2026.

5. Trường Chính trị tỉnh Nghệ An (2026): Báo cáo tổng kết công tác đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học và xây dựng Nhà trường giai đoạn 2016 - 2026.