Tám mươi năm sau cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946, dấu mốc khai sinh nền dân chủ của nước Việt Nam mới, mỗi cuộc bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp tiếp tục khẳng định quyền làm chủ của Nhân dân và sức sống bền bỉ của nền dân chủ. Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 không chỉ là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, mà còn mở ra một nhiệm kỳ mới với kỳ vọng xây dựng bộ máy nhà nước tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và lựa chọn những đại biểu thật sự xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân.

* * * * *

Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc triển khai công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: “Cuộc bầu cử lần thứ XVI diễn ra đúng dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên - sẽ tiếp nối mạch nguồn dân chủ của đất nước, khẳng định sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc đưa đất nước vững bước phát triển trong kỷ nguyên mới. Thành công của cuộc bầu cử sẽ tạo bước khởi đầu quan trọng cho việc xây dựng, kiện toàn bộ máy Nhà nước nhiệm kỳ mới, tạo nền tảng chính trị - xã hội vững chắc để triển khai thắng lợi Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng. Đây cũng là dịp để chúng ta khẳng định năng lực lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị trong bối cảnh vừa hoàn thành sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy, sáp nhập đơn vị hành chính, tổ chức lại chính quyền địa phương theo mô hình 2 cấp. Vì vậy, cuộc bầu cử lần này được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm của năm 2026. Nhiệm vụ đặt ra cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân lúc này là phải tổ chức thật tốt công tác chuẩn bị, bảo đảm cuộc bầu cử thành công tốt đẹp, diễn ra dân chủ, đúng pháp luật, an toàn, tiết kiệm và thực sự là ngày hội lớn của Nhân dân cả nước…

…Nhiệm kỳ 2026-2031 là giai đoạn then chốt để hiện thực hóa hai mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước với yêu cầu đặt ra rất cao. Vì vậy, chúng ta cần ưu tiên giới thiệu những người có tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm; có tầm nhìn và năng lực tham gia hoạch định chính sách kiến tạo cho phát triển địa phương và đất nước trong giai đoạn mới”.

Tranh cổ động ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.

* * * * *

Tại hội nghị tiếp xúc cử tri ngày 4/3, chia sẻ với những quan tâm của cử tri liên quan đến chức năng lập pháp của Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết Quốc hội sẽ tiếp tục tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế nhằm tạo động lực cho phát triển. Cùng với đó là tăng cường kỷ cương, kỷ luật trong công tác xây dựng pháp luật; kiên quyết phòng, chống tiêu cực, lợi ích cục bộ; rà soát, loại bỏ những quy định chồng chéo, không còn phù hợp, đồng thời bảo đảm pháp luật được thi hành nghiêm minh, hiệu quả.

Bày tỏ vui mừng khi cử tri tiếp tục quan tâm, theo dõi và ủng hộ hoạt động của Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh: Đại biểu Quốc hội phải thường xuyên tiếp xúc cử tri, lắng nghe ý kiến Nhân dân và chịu sự giám sát của cử tri. Quốc hội là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, nhưng quyền lực đó bắt nguồn từ Nhân dân và phải phục vụ Nhân dân.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn trực tiếp kiểm tra khu vực niêm yết danh sách và tiểu sử tóm tắt của người ứng cử đại biểu Quốc hội. Ảnh: Phạm Bằng

Đại biểu Quốc hội cần nói đi đôi với làm, chủ động giải trình và theo dõi đến cùng việc giải quyết các kiến nghị của cử tri. Chính sự giám sát của cử tri và Nhân dân là động lực để đại biểu Quốc hội hành động quyết liệt hơn, trách nhiệm hơn, góp phần thực hiện tốt phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.

Thay mặt các ứng cử viên, Chủ tịch Quốc hội khẳng định: Nếu được cử tri tín nhiệm lựa chọn, mỗi đại biểu sẽ hành động đúng với chương trình đã cam kết, thường xuyên báo cáo, giải trình trước cử tri và luôn đặt lợi ích của cử tri, Nhân dân lên trên hết. Niềm tin của cử tri không chỉ là sự ủng hộ mà còn là sự gửi gắm trách nhiệm để những người đại diện của Nhân dân nỗ lực hành động hiệu quả hơn vì sự phát triển của đất nước.

Đồng chí Trần Thanh Mẫn - Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử Quốc gia và đoàn công tác làm việc với Ủy ban Bầu cử tỉnh Nghệ An. Ảnh: Phạm Bằng

* * * * *

Đại biểu Quốc hội chuyên trách giữ vị trí hết sức quan trọng trong việc bảo đảm Quốc hội thực sự là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, là hiện thân sinh động của nguyên tắc Nhà nước của dân, do dân và vì Nhân dân. Với điều kiện làm việc toàn thời gian, đại biểu chuyên trách có nhiều thuận lợi để bám sát thực tiễn đời sống, duy trì mối liên hệ thường xuyên với cử tri, kịp thời lắng nghe, tổng hợp và phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân vào các diễn đàn của Quốc hội.

Không chỉ dừng lại ở vai trò chuyển tải ý kiến, đại biểu chuyên trách còn tham gia sâu vào quá trình xây dựng pháp luật, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, qua đó góp phần thể chế hóa ý chí, lợi ích của Nhân dân thành chính sách, pháp luật cụ thể.

Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh khảo sát tại Dự án Khai thác mỏ cát silic, tại phường Tân Mai. Ảnh: Mai Hoa

Trong bối cảnh yêu cầu về phát huy dân chủ ngày càng cao, đại biểu Quốc hội chuyên trách càng phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh, khách quan và gần dân, trọng dân, lắng nghe dân; đồng thời chủ động theo dõi, đôn đốc việc giải quyết kiến nghị của cử tri, bảo đảm tiếng nói của Nhân dân được tôn trọng và phản hồi đến cùng. Phát huy tốt vai trò của đội ngũ đại biểu chuyên trách chính là góp phần củng cố niềm tin của cử tri đối với Quốc hội, tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, và lan tỏa sâu rộng giá trị dân chủ trong đời sống xã hội".

* * * * *

Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, thực hiện quyền lập hiến, lập pháp, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước. Tuy nhiên, quyền lực ấy chỉ thực sự có ý nghĩa khi được gắn chặt với đời sống Nhân dân ở từng địa phương. Từ thực tiễn nhiều năm công tác tại Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An, có thể thấy vai trò của Quốc hội ở địa phương ngày càng rõ nét và thực chất hơn.

Hoạt động tiếp xúc cử tri không chỉ dừng lại ở các cuộc gặp định kỳ trước và sau kỳ họp, mà ngày càng đi vào chiều sâu với nhiều hình thức đa dạng như tiếp xúc chuyên đề, tiếp xúc theo lĩnh vực, theo nhóm đối tượng. Qua những diễn đàn ấy, nhiều vấn đề bức xúc của đời sống như đất đai, giải phóng mặt bằng, chính sách người có công, an sinh xã hội hay giáo dục vùng miền núi đã được phản ánh kịp thời lên nghị trường. Cùng với đó, hoạt động giám sát của đại biểu tại địa phương cũng ngày càng thực chất hơn. Giám sát không chỉ là nghe báo cáo mà phải đi thực địa, đối thoại với người dân và doanh nghiệp để nắm bắt đầy đủ thực tiễn, từ đó hình thành những kiến nghị sửa đổi luật, hoàn thiện chính sách.

Ông Hoàng Minh Hiếu - Ủy viên Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, đại biểu đoàn Nghệ An phát biểu thảo luận tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV. Ảnh: Nam An

Trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và yêu cầu đưa nghị quyết vào cuộc sống, vai trò của đại biểu Quốc hội càng trở nên quan trọng. Đại biểu phải thực sự là cầu nối hai chiều: đưa hơi thở cuộc sống vào nghị trường, đồng thời đưa tinh thần nghị quyết của Quốc hội trở lại với người dân. Giám sát không phải để “bắt lỗi”, mà để tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm chính sách được thực thi đúng mục tiêu.

Dân chủ không chỉ là quyền được lựa chọn, mà còn là trách nhiệm trong lựa chọn. Vì vậy, tinh thần bầu cử hôm nay cần chuyển từ “đi bầu cho đủ” sang “đi bầu để chọn người đủ tầm”. Mỗi lá phiếu cần được xem là một bản giao ước trách nhiệm giữa cử tri và người đại diện. Khi mỗi lá phiếu được đặt xuống bằng sự suy xét thấu đáo về tài và đức của người ứng cử, chúng ta mới có thể lựa chọn được những đại biểu thực sự xứng đáng, góp phần xây dựng một bộ máy nhà nước thực sự của dân, do dân và vì dân.

* * * * *

“Trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính và tinh gọn bộ máy, khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (tỉnh và xã) đang được định hình rõ nét, vai trò của Đại biểu dân cử không còn là một “danh hiệu” để bổ sung vào sơ yếu lý lịch. Đó phải là một “vị trí công tác” đầy áp lực, đòi hỏi sự dấn thân và khả năng xâu chuỗi thực tiễn quyết liệt giữa cơ sở và cấp quyết sách cao nhất của địa phương.

Thực tế hiện nay, không ít đại biểu dân cử vẫn đang làm việc theo kiểu “đến hẹn lại lên”, ghi chép phản ánh của dân rồi chuyển giao cho cơ quan chức năng là hết trách nhiệm. Trong kỷ nguyên mới, tính thực tiễn và hiệu năng đòi hỏi người đại biểu phải là một “chuyên gia giải quyết vấn đề” tại thực địa. Đại biểu dân cử không chỉ ngồi chờ dân nói. Họ phải chủ động đi vào những điểm nóng, những nút thắt tại xã, phường về giải phóng mặt bằng, ô nhiễm môi trường hay cải cách thủ tục để “thấy tận mắt, nghe tận tai”.

Cử tri bản Pà Khốm xem tiểu sử, quá trình công tác của các ứng viên tại điểm bầu cử. Ảnh: Thành Cường

Khi phát hiện những quy định của cấp tỉnh đang kìm hãm sự phát triển của cấp xã, đại biểu dân cử phải dám đề xuất thay đổi, thậm chí là phản biện trực diện với các sở, ngành thay vì thái độ “dĩ hòa vi quý” hay thụ động chờ đợi.

Mỗi đại biểu phải gánh vác trách nhiệm cốt tử đối với sự phát triển của địa phương. Cái tâm: Là sự trăn trở thực sự trước những khó khăn của người dân tại cơ sở. Không có tâm, đại biểu chỉ là những “chiếc máy phát thanh” vô hồn giữa xã và tỉnh. Cái tầm: Phải có tư duy biện chứng và tầm nhìn chiến lược. Nhìn một vấn đề khiếu kiện tại xã không chỉ ở góc độ cá nhân mà phải thấy được lỗ hổng trong chính sách chung của tỉnh để kiến nghị sửa đổi căn cơ. Cái sức: Là năng lực thực thi và sự bền bỉ. Đã theo đuổi vụ việc là phải đi đến tận cùng, xuyên qua các cấp hành chính để có kết quả cuối cùng cho người dân mới thôi”.

Tám mươi năm trước, từ Quảng trường Ba Đình lịch sử, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946 đã mở ra một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên Nhân dân thực sự làm chủ vận mệnh đất nước. Từ dấu mốc ấy, qua mỗi nhiệm kỳ Quốc hội và Hội đồng nhân dân, quyền lực của Nhà nước luôn được khẳng định bắt nguồn từ Nhân dân, do Nhân dân trao gửi và vì Nhân dân phục vụ.

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 vì thế không chỉ là một sự kiện chính trị quan trọng theo chu kỳ hiến định. Đó còn là phép thử của lòng tin, của trách nhiệm công dân và của bản lĩnh chính trị trong lựa chọn những người đại diện xứng đáng cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân. Mỗi lá phiếu được bỏ vào thùng phiếu không chỉ là sự lựa chọn cá nhân, mà còn là sự gửi gắm niềm tin, là bản giao ước giữa cử tri với những người sẽ thay mình gánh vác trọng trách trước đất nước.

Tranh cổ động của Nguyễn Công Quang.

Khi những lá phiếu hội tụ thành ý chí chung của Nhân dân, khi những đại biểu được lựa chọn thật sự bản lĩnh, trí tuệ, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm, thì nghị trường sẽ không chỉ là nơi ban hành luật pháp, mà còn là nơi kết tinh khát vọng phát triển của dân tộc. Từ đó, những quyết sách lớn của quốc gia sẽ tiếp tục được hình thành từ hơi thở của cuộc sống, từ niềm tin của cử tri và từ khát vọng dựng xây một Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, hùng cường trong thế kỷ XXI.

Bởi sau cùng, giá trị bền vững nhất của mỗi cuộc bầu cử không chỉ nằm ở việc lựa chọn đại biểu, mà ở chỗ: Quyền lực Nhà nước luôn được đặt đúng nơi nó thuộc về - trong tay Nhân dân. Và chính từ nguồn mạch ấy, đất nước tiếp tục vững bước trên con đường phát triển, với niềm tin được bồi đắp qua từng lá phiếu, từng nhiệm kỳ và từng chặng đường đi lên của dân tộc.

Một góc phường Trường Vinh (Nghệ An). Ảnh: Sách Nguyễn