Trong mỗi kỳ bầu cử, hàng chục triệu cử tri Việt Nam thực hiện quyền chính trị cơ bản nhất của mình: Trực tiếp bỏ phiếu lựa chọn người đại diện. Hành động ấy tưởng như quen thuộc, nhưng phía sau là ý nghĩa hiến định sâu xa: Nhân dân trao quyền lực Nhà nước cho những người mình tín nhiệm. Nếu lá phiếu được thực hiện chỉ bằng thói quen, dân chủ có nguy cơ bị giản lược thành hình thức. Nhưng khi mỗi lựa chọn được cân nhắc bằng nhận thức và trách nhiệm, đó là lúc quyền lực thực sự thuộc về nhân dân, đúng với bản chất của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Tranh cổ động của Trịnh Bá Quát.

Những ngày đầu tháng Ba, tại xã Huồi Tụ, ông Lỳ Bá Chớ, dân tộc Mông, Trưởng bản Trung Tâm tạm gác công việc nương rẫy để nghiên cứu kỹ các quy định về bầu cử, danh sách và lý lịch ứng cử viên được niêm yết tại khu vực bỏ phiếu sớm. Ông Chớ chia sẻ, bầu cử là một trong những quyền cơ bản và quan trọng nhất của công dân. Là người đứng đầu bản có hơn 400 cử tri, mình phải nắm rõ trước để giải thích cho bà con: Đi bầu cử không chỉ là quyền lợi mà còn là nghĩa vụ. Bầu được những người đại diện ưu tú đồng nghĩa với việc tiếng nói của đồng bào sẽ được phản ánh đầy đủ, có trọng lượng hơn trong quá trình xây dựng, giám sát và thực thi chính sách, nhất là chính sách dành cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

Người dân bản Huồi Đun, xã Huồi Tụ xem danh sách cử tri.Ông Lỳ Bá Chớ - Trưởng bản Trung Tâm, xã Huồi Tụ cùng bà con nghiên cứu danh sách ứng cử viên.Người dân xã Huồi Tụ đã sẵn sàng cho bầu cử sớm.

Huồi Tụ là 1 trong 12 xã của Nghệ An được Hội đồng Bầu cử quốc gia cho phép tổ chức bỏ phiếu sớm. Theo kế hoạch, 13 khu vực trên địa bàn xã sẽ tiến hành bỏ phiếu trước toàn quốc 2 ngày. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông khó khăn, thời tiết thất thường, việc bỏ phiếu sớm không chỉ bảo đảm tiến độ chung mà còn thể hiện sự quan tâm thiết thực trong việc bảo đảm quyền công dân của cử tri vùng đặc biệt khó khăn.

Tại xã biên giới Na Ngoi, công tác chuẩn bị cũng được triển khai đồng bộ. Đồng chí Lầu Bá Chò - Bí thư Đảng ủy xã Na Ngoi cho biết, toàn xã có 1.554 cử tri thuộc 9 khu vực bỏ phiếu. Một số bản chưa có điện lưới, giao thông đi lại vất vả, vì vậy, cán bộ được phân công bám dân, bám bản để tuyên truyền, vận động. Tuyên truyền được xác định phải đi trước một bước: Từ hệ thống truyền thanh cơ sở, sinh hoạt chi bộ, họp bản, đến tuyên truyền trực tiếp từng hộ gia đình, kết hợp mạng xã hội như: Facebook, Zalo. Nội dung được truyền đạt ngắn gọn, dễ hiểu, gắn với đời sống cụ thể, giúp người dân nhận thức rõ ý nghĩa của cuộc bầu cử và trách nhiệm của mình đối với “ngày hội lớn của toàn dân”.

Quang cảnh bản Buộc Mú 2 xã Na Ngoi. Ảnh: T.P

Trưởng bản Huồi Thum (xã Na Ngoi) Kheo Xăm Hương, sinh năm 1990, dân tộc Khơ Mú, chia sẻ thẳng thắn: Nếu chỉ đi bầu theo thủ tục, bầu theo danh sách mà không tìm hiểu kỹ thì chính cử tri đã tự đánh mất quyền lựa chọn của mình. Bầu cử phải là hành vi chính trị có suy nghĩ, có trách nhiệm.

Những chia sẻ mộc mạc ấy cho thấy: Dân chủ không phải khẩu hiệu, mà bắt đầu từ ý thức của từng người dân về giá trị lá phiếu của mình.

Cử tri vùng cao Nghệ An sẵn sàng cho ngày hội lớn. Ảnh: Công Kiên

Quyền bầu cử là một trong những quyền chính trị cơ bản nhất, thể hiện trực tiếp quyền làm chủ của nhân dân đối với Nhà nước và xã hội. Lịch sử lập hiến Việt Nam cho thấy quá trình không ngừng hoàn thiện và mở rộng quyền này. Ngay sau cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên, Hiến pháp năm 1946 đã ghi nhận quyền bầu cử phổ thông của công dân từ 18 tuổi trở lên, không phân biệt giới tính. Các bản hiến pháp tiếp theo: Hiến pháp năm 1959, Hiến pháp năm 1980, Hiến pháp năm 1992 và Hiến pháp năm 2013, tiếp tục khẳng định nguyên tắc bình đẳng, mở rộng và bảo đảm ngày càng đầy đủ hơn các quyền chính trị của công dân. Qua từng giai đoạn, quyền bầu cử được củng cố như một trụ cột của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, nơi mọi quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân.

Hội nghị biểu quyết thông qua danh sách sơ bộ người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI của tỉnh Nghệ An. Ảnh: Mai Hoa

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Bao nhiêu quyền hạn đều của dân… Chính quyền từ xã đến Trung ương do dân cử ra”. Trong cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946, Người nhấn mạnh đi bỏ phiếu vừa là quyền lợi quý báu, vừa là nghĩa vụ thiêng liêng; phải chọn những đại biểu một lòng một dạ phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Tư tưởng ấy đặt nền tảng cho cơ chế kiểm soát quyền lực: Thông qua bầu cử, nhân dân không chỉ trao quyền mà còn giám sát quyền lực; lựa chọn những người xứng đáng để bộ máy Nhà nước hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Trước những luận điệu xuyên tạc cho rằng bầu cử chỉ là “thủ tục hình thức”, TS Nguyễn Văn Đáng - Viện Lãnh đạo học và Hành chính công (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) khẳng định: Trong xã hội hiện đại, ở bất cứ quốc gia nào, bầu cử luôn là một thiết chế chính trị đặc biệt quan trọng. Thông qua hành vi bỏ phiếu, mỗi cử tri không đơn giản chỉ lựa chọn đại biểu theo ý mình, mà đó là sự ủy quyền của công dân cho những người đủ phẩm chất, năng lực và uy tín để đảm nhiệm các vị trí trong cơ quan quyền lực Nhà nước. Việc lựa chọn ai thông qua lá phiếu tại mỗi kỳ bầu cử có thể tác động trực tiếp đến hệ thống chính sách và sự phát triển của địa phương, của đất nước không chỉ trong một nhiệm kỳ mà còn ở tầm nhìn dài hạn. Bởi vậy, khi tham gia bầu cử, mỗi cử tri cần ý thức rõ quyền, trách nhiệm và bổn phận chính trị của mình đối với vận mệnh quốc gia, dân tộc; quyết định bỏ phiếu phải công tâm, khách quan, lựa chọn những đại biểu thực sự tiêu biểu cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân, đủ năng lực tổ chức thực hiện thắng lợi các chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước.

Quang cảnh Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV. Ảnh: Quochoi.vn

Kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra trong thời điểm đặc biệt: Ngay sau Đại hội XIV của Đảng, đánh dấu 80 năm kể từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946. Ý nghĩa của việc lựa chọn đúng đại biểu vì thế không chỉ gói gọn trong một nhiệm kỳ, mà còn gắn với chặng đường phát triển dài hạn của đất nước.

Tại hội nghị toàn quốc triển khai công tác bầu cử, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Mỗi lá phiếu của cử tri là biểu tượng của lòng tin, của sức mạnh đại đoàn kết và tinh thần trách nhiệm làm chủ đất nước; cần tuyên truyền để mọi người thấy rõ vinh dự và trách nhiệm của mình, không phải “bỏ phiếu cho xong”.

Quán triệt tinh thần đó, Nghệ An đã thành lập 6 ban bầu cử đại biểu Quốc hội, 20 ban bầu cử HĐND cấp tỉnh, 1.039 ban bầu cử cấp xã và 3.123 khu vực bỏ phiếu; thành lập 13 đoàn kiểm tra liên ngành; đồng thời, chủ động đề xuất và được chấp thuận tổ chức bỏ phiếu sớm tại 55 khu vực thuộc 12 xã miền núi, biên giới, bảo đảm không một cử tri nào bị bỏ lại phía sau.

Quang cảnh phiên họp thứ nhất Ủy ban bầu cử tỉnh Nghệ An. Ảnh: Thành Duy

Đồng chí Hoàng Nghĩa Hiếu - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, Chủ tịch Ủy ban Bầu cử tỉnh nhấn mạnh: Mỗi lá phiếu không chỉ là quyền mà còn là trách nhiệm chính trị thiêng liêng; bầu cử là dịp để nhân dân trực tiếp lựa chọn những người đại diện xứng đáng tham gia bộ máy Nhà nước. Đồng chí mong muốn cử tri Nghệ An phát huy truyền thống yêu nước, tìm hiểu kỹ ứng cử viên, sáng suốt lựa chọn người tiêu biểu về phẩm chất, năng lực, uy tín và tham gia ngày bầu cử với tinh thần dân chủ, kỷ cương, đoàn kết.

Trong chuyến kiểm tra công tác chuẩn bị bầu cử tại Nghệ An ngày 28/2, đồng chí Trần Thanh Mẫn - Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử Quốc gia yêu cầu tăng cường tuyên truyền, tạo điều kiện thuận lợi tối đa để cử tri thực hiện quyền bầu cử; rà soát kỹ các nhóm cử tri đặc thù như cử tri làm ăn xa, cử tri vãng lai, người cao tuổi… nhằm bảo đảm bầu đúng, bầu đủ, dân chủ, an toàn, đúng pháp luật.

Đồng chí Trần Thanh Mẫn - Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử Quốc gia và đoàn công tác làm việc với Ủy ban Bầu cử tỉnh Nghệ An. Ảnh: Phạm BằngĐồng chí Trần Thanh Mẫn - Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử Quốc gia phát biểu tại cuộc làm việc. Ảnh: Phạm BằngCác đồng chí Thường trực Tỉnh ủy Nghệ An tham dự cuộc làm việc. Ảnh: Phạm BằngChủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn trực tiếp kiểm tra khu vực niêm yết danh sách và tiểu sử tóm tắt của người ứng cử đại biểu Quốc hội. Ảnh: Phạm BằngChủ tịch Quốc hội đề nghị lãnh đạo tỉnh tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện công tác bầu cử trên địa bàn. Ảnh: Phạm Bằng

Khi mỗi cử tri nhận thức đầy đủ ý nghĩa của lá phiếu, khi mỗi địa phương chuẩn bị chu đáo, khi toàn hệ thống chính trị vào cuộc với tinh thần trách nhiệm cao nhất, “ngày hội non sông” sẽ thực sự trở thành biểu tượng của niềm tin và khát vọng phát triển. Và chính từ những lá phiếu ấy, bản giao ước giữa nhân dân và Nhà nước được xác lập - một giao ước về trách nhiệm, về niềm tin và về tương lai.

(Còn nữa)