Liên kết
 
 
 
 
Thống kê
 
 
 
 
Nghiên cứu, trao đổi

ĐẨY MẠNH HỌC TẬP VÀ LÀM THEO PHONG CÁCH LÀM VIỆC HỒ CHÍ MINH

                                                                                                                          TS. Lê Xuân Huy

                                          Phó Hiệu trưởng Trường Chính trị Hải Dương

 

Trong suối nguồn tư tưởng tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh để lại cho dân tộc Việt Nam ta, phong cách làm việc của người luôn là mẫu mực cho những giá trị nhân văn cao cả của tâm hồn, trí tuệ, nhân cách, khí phách, tinh hoa văn hóa cao đẹp con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam.

Nghiên cứu học tập, vận dụng làm theo phong cách làm việc của Người là việc làm hết sức cần thiết và thường xuyên của mỗi cán bộ, đảng viên nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý hiện nay.

Bởi lẽ, phong cách là một mặt của tâm hồn, là trang phục của tư tưởng, là bản chất của con người. Phong cách làm việc của Hồ Chí Minh chính là bản chất con người Hồ Chí Minh, phong cách Hồ Chí Minh là bản thân con người Hồ Chí Minh. Học tập làm theo phong cách làm việc của Người, chúng ta cần tiếp tục thực hiện tốt 4 vấn đề lớn mang tính nguyên tắc như sau:

Một là, nguyên tắc tính nghiêm túc với sáng tạo, mềm dẻo.

Sinh thời, Hồ Chí Minh thường xuyên quan tâm đến phong cách làm việc của cán bộ, đảng viên. Đặc biệt trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc (1947) Người chỉ rõ:“ra sức làm việc cho Đảng, giữ gìn kỷ luật của Đảng, đường lối chính sách của Đảng. Đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân lao động lên trên, lên trước lợi ích riêng của cá nhân mình. Hết lòng hết sức phục vụ nhân dân. Vì Đảng, vì dân mà đấu tranh quên mình, gương mẫu trong mọi công việc”.

Trong mọi công tác, tùy theo hoàn cảnh cụ thể, người cán bộ có thể sử dụng nhiều hình thức, biện pháp khác nhau để hoàn thành nhiệm vụ, chức trách của mình. Tuy nhiên, những vấn đề mang tính nguyên tắc, “bất biến”, như vấn đề có tính chiến lược, quan điểm đường lối của Đảng, mục tiêu, chính sách pháp luật của Nhà nước; vì độc lập dân tộc và CNXH, vì tự do hạnh phúc nhân dân là vấn đề nhất thiết chúng ta phải có lập trường tư tưởng vững vàng, kiên định trước sau như một, không bi quan dao động và cũng không được lạc quan “tếu”, kiêu ngạo cộng sản, còn những vẫn đề như lao động, sản xuất, học tập, đấu tranh, thi đua, xây dựng đời sống mới... thì phải năng động, sáng tạo, đa dạng, phong phú loại hình, linh hoạt trong triển khai thực hiện. Đúng như Hồ Chí Minh đã khái quát sâu sắc bằng luận điểm nổi tiếng “Dĩ bất biến, ứng vạn biến” mà chúng ta cần tiếp tục học tập và làm theo.

Hai là, Thống nhất giữa lý luận với thực tiễn, nói đi đôi với làm.

Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “lý luận là sự tổng kết kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích tụ lại trong quá trình lịch sử” ([1]). Lý luận như cái kim chỉ nam, nó chỉ phương hướng cho ta trong công việc thực tế. Không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi, “làm mà không có lý luận thì không khác gì đi mò trong đêm tối, vừa chậm chạp vừa hay vấp váp” ([2]) vậy, là cán bộ đảng viên, nhất là người lãnh đạo quản lý cần phải có lý luận mới hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình.

Đồng thời, Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ sự cần thiết phải liên hệ lý luận với thực tiễn trong công tác. “Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng. Lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông” ([3]). Lý luận mà xa rời thực tiễn thì sớm muộn sẽ dẫn tới bệnh giáo điều, sách vở. Vì thế, việc giáo dục lý luận gắn liền với liên hệ thực tiễn cho cán bộ, đảng viên là hết sức cần thiết, việc làm thường xuyên của các cấp ủy Đảng, không được xem nhẹ.

Bên cạnh đó, để tránh giáo điều, “lý luận suông” Người yêu cầu cán bộ, đảng viên cần chú trọng thường xuyên, rèn luyện, nâng cao năng lực vận dụng lý luận vào thực tiễn, một mặt phải nâng cao trình độ lý luận, mặt khác phải “gắn liền công tác lý luận với thực tiễn cách mạng”, phải “đi sát thực tế”, “phải liên hệ mật thiết với quần chúng”. Điểm nổi bật trong phong cách làm việc trở thành nguyên tắc đạo đức mang tính nhất quán của Người đó là luôn luôn có sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, giữa nói và làm, đạo đức gắn liền với hành động, nói để làm nhất là nói về đạo đức phải đi đôi với thực hành đạo đức, mà theo Người nếu một người nói không đi đôi với làm, làm việc gì cũng không có hiệu quả, thì không thể coi là một người có đạo đức được. Và không có đạo đức thì không thể là người cán bộ, đảng viên tốt được, càng không thể là lãnh đạo quản lý được. Cả cuộc đời Hồ Chí Minh là một tấm gương mẫu mực về sự nhất quán tuyệt vời giữa nói và làm, để cho các thế hệ cán bộ, đảng viên chúng ta học tập và làm theo.

Ba là, phong cách làm việc quần chúng.

Hồ Chí Minh thường xuyên căn dặn cán bộ, đảng viên trong mọi công tác của Đảng, của chính phủ, đoàn thể, phong cách làm việc tốt nhất là phải “từ trong quần chúng ra, trở lại nơi quần chúng”. Nói một cách khác, người cán bộ phải biết trân trọng lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, ý kiến của quần chúng, phải kiên trì tuyên truyền, giải thích cho nhân dân, thực hành làm mẫu trong công viêc, tránh “chỉ tay năm ngón”. Không được cho mình là cao hơn, tự ra vẻ quan cách cách mạng. Người khuyên cán bộ không nên “là người cán bộ phụ trách xa rời thực tế, xã rời quần chúng. Đối với công việc thì không điều tra nghiên cứu kỹ lưỡng. Chỉ đạo thì đại khái, chung chung. Không lắng nghe ý kiến của quần chúng, tác phong không dân chủ. Sợ phê bình và tự phê bình không giữ đúng nguyên tắc lãnh đạo tập thể phân công phụ trách”([4]). Người yêu cầu cán bộ “phải đi sát thực tế thường xuyên đấu tranh chống tư tưởng lạc hậu, bảo thủ, phát huy tư tưởng tiên tiến”([5]), “cán bộ phải chân đi, mắt thấy, tai nghe, miệng nói, tay làm, óc nghĩ” ([6]) phải “nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin”, bởi dân có tin Đảng, Nhà nước hay không? Đảng, Nhà nước có hiểu dân hay không, có phát huy được sức mạnh của dân hay không phụ thuộc rất nhiều vào phong cách làm việc và năng lực của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý. Cán bộ phải có phong cách làm việc liên hệ mật thiết với quần chúng, bởi cán bộ vừa là người lãnh đạo vừa là công bộc của dân. “Bất kỳ ở địa vị nào, làm công tác gì, chúng ta đều là đầy tớ của nhân dân, cơm chúng ta ăn, áo chúng ta mặc, vật liệu chúng ta dùng đểu do mồ hôi nước mắt của nhân dân mà ra” ([7]). Có gần dân, hiểu dân, tin dân và được dân tin yêu mến phục người cán bộ mới có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình. Chính vì lẽ đó, với tư cách là người đứng đầu Đảng, Nhà nước nhiều năm, quyền cao chức trọng, nhưng Hồ Chí Minh không xa cách với quần chúng. Người có phong cách sống và làm việc sâu sát với thực tiễn, gần gũi với nhân dân, thấu hiểu và chia sẻ mọi niềm vui và nỗi vất vả của người dân. Với quần chúng nhân dân, từ người cao tuổi đến thanh thiếu nhi, phụ nữ, công nhân, bộ đội, dân công; đồng bào các dân tộc từ miền núi đến miền xuôi và bà con kiều bào ngoài nước ....Trong lãnh đạo cách mạng, trong các bài nói, bài viết của mình, chưa bao giờ Người dùng từ “đao to búa lớn”, nhưng mỗi lời nói của Người, mỗi mong muốn của Người lại có sự thuyết phục rất cao, lay động thôi thúc, cảm hóa hàng triệu trái tim quần chúng hưởng ứng, làm theo. Học tập, làm theo phong cách gần gũi quần chúng của Bác; mỗi cán bộ, đảng viên ta thực sự cầu thị, thường xuyên đi sâu đi sát đời sống quần chúng. Liên hệ mật thiết với dân để học hỏi dân, để làm tốt chức năng cầu nối giữa dân với Đảng, Nhà nước để luôn được dân tin, dân yêu, dân phục, dân theo, dân ủng hộ. Xa rời quần chúng, người cán bộ sẽ giống như cá bị tách ra khỏi nước, mất hết khả năng và sức sống.

Bốn là, phải thực hành cần, kiệm, liên, chính, chí công vô tư.

Học và làm theo tư tưởng, tấm gương Hồ Chí Minh thì nhân dân ta, mà trước hết là cán bộ, đảng viên thực hiện chữ Cần với yêu cầu xây dựng đất nước hiện đại, theo Hồ Chí Minh, Cần là phải siêng năng chăm chỉ, có sức làm việc bền bỉ, dẻo dai, không ngại khó khăn gian khổ, kiên trì phấn đấu đạt được năng suất cao, chất lượng tốt, tiến độ nhanh; Người dạy: “cần thì việc gì dù khó khăn mấy cũng làm được” ([8]), “Cần, tức là năng suất trong công tác, bất kỳ công tác gì” ([9]) Rằng: “Siêng năng và kế hoạch phải đi đôi với nhau..., phải phân công cho khéo, phân công phải nhằm vào 2 điều:

1- Công việc: việc gì gấp làm trước, việc gì hoãn thì làm sau.

2- Nhân tài: Người nào có năng lực làm việc gì, thì đặt vào việc ấy.

Nếu dùng người không đúng, người giỏi nghề mộc thì giao cho thợ rèn, người giỏi nghề rèn thì giao cho thợ mộc, như thế thì cả hai đều thất bại” ([10]). Bên cạnh đó, phải chống tư tưởng trông chờ ỷ lại, thói lười biếng, nhất là lười học tập, ngại khó, ngại khổ ở một số cán bộ, đảng viên hiện nay.

Đi đôi với cầnkiệm, Hồ Chí Minh cho rằng tiết kiệm không phải là keo kiệt, bủn xỉn, coi đồng tiền bằng cái “nóng”, tiết kiệm là là biết chi tiêu một cách khoa học, có hiệu quả nhất. Do vậy, “muốn tiết kiệm có hiệu quả tốt thì phải khéo tổ chức” ([11]). Cần thực hành tiết kiệm kể cả về tiền của vật tư, công sức, thời gian, đồng thời phải chống lãng phí. Người chỉ rõ: một dân tộc biết cần kiệm là một dân tộc mạnh, một dân tộc văn minh. Chính vì vậy, cả cuộc đời, Hồ Chí Minh không màng danh lợi, hư vinh, mà Người là một mẫu mực nhân cách khiêm tốn, giản dị, kiệm cần. Câu chuyện Bác trả lời một cán bộ có ý muốn Bác thay chiếc áo đã sờn cổ khi còn ở Chiến khu Việt Bắc, Bác bảo: Chủ tịch một nước mà vẫn mặc áo sờn cổ là phúc lớn cho nhân dân. Bài học của Bác luôn nhắc nhở mỗi chúng ta cần khắc dạ, ghi lòng, quyết tâm học tập và làm theo Bác.

Chữ Liêm, theo Hồ Chí Minh là trong sạch, không tham lam; Người chỉ rõ: cán bộ lãnh đạo, quản lý bất liêm là những người cậy quyền thế mà đục khoét dân, ăn của đút lót, hoặc trộm của công làm của tư. Dìm người giỏi để giữ địa vị và danh tiếng của mình. Cán bộ trong bộ máy các cấp ủy Đảng, Nhà nước, đoàn thể: “Cấp cao thì quyền to, cấp thấp thì quyền nhỏ. Dù to hay nhỏ, có quyền mà thiếu lương tâm là có dịp đục khoét, có dịp ăn của đút, có dịp dĩ công vong tư. Pháp luật phải thẳng tay trừng trị những kẻ bất liêm, bất kỳ kẻ ấy ở địa vị nào, làm nghề nghiệp gì” ([12]). Việc Bác quyết định xử án tử hình vụ Trần Dụ Châu trong thời kỳ kháng chiến chống pháp cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Đặc biệt, hiện nay chúng ta đang thực hiện Nghị quyết TW4 (khóa XII) của Đảng về tăng cường xây dựng chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.

Theo Hồ Chí Minh, Chính nghĩa là không tà, nghĩa là thẳng thắn, đúng đắn, trung thực. Điều gì không đứng đắn, thẳng thắn tức là tà. Người làm việc thiện là chính. Người làm việc ác là tà. Người cho rằng, bất kỳ cán bộ ở cấp nào, ngành nào phải có sự chính đáng, đúng đắn, đàng hoàng trong các mối quan hệ. Một là: tự mình; Hai là: với người; Ba là: với công việc. Đối với mình: chớ tự kiêu, tự đại. Tự kiêu, tự đại là khờ dại, là thoái bộ, lạc hậu. Do vậy, cán bộ phải luôn tự kiểm điểm, tự phê bình, những lời mình đã nói, những việc mình đã làm để phát huy điều hay, sửa đổi khuyết điểm của mình, phải hoan nghênh người khác phê bình mình. Cán bộ, đảng viên, nhất là Người lãnh đạo, quản lý có đứng đắn mới quản lý được gia đình mình, mới tham gia quản lý xã hội có hiệu quả và có thể hội nhập với thế giới hiện đại. Bởi vì, như Người chỉ rõ: “Tự mình phải chính trước, mới giúp người khác chính. Mình mà không chính, mà muốn giúp người khác chính là vô lý”([13]).

- Đối với người, theo Hồ Chí Minh thì cán bộ, đảng viên chớ nịnh hót cấp trên, chớ xem khinh cấp dưới, chớ coi thường người dân. Thái độ phải chân thành, khiêm tốn, phải thật thà, đoàn kết. Phải học người và giúp người cùng tiến bộ, phải thực hành chữ Bác ái.

- Đối với việc: phải để công việc nước lên trên, trước việc tư, việc nhà. Việc thiện thì dù nhỏ mấy cũng làm, việc ác thì dù nhỏ mấy cũng tránh. Việc gì có lợi cho dân, cho nước thì hết sức làm, việc gì có hại cho dân, cho nước phải hết sức tránh. Cán bộ lãnh đạo, quản lý có liêm chính thì mới có thể chí công vô tư. Nếu đã nhận hối lộ, đã tham nhũng thì không thể chí công vô tư trong xử lý mọi công việc, điều đó có hại cho dân, cho nước làm mất niềm tin của dân với Đảng cần hết sức tránh.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là phong cách làm việc và cũng là phẩm chất đạo đức cách mạng chủ yếu, là nhân cách con người. Đúng như Người dạy:

“Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông

Đất có 4 phương: Đông, Tây, Nam, Bắc

Người có 4 đức: Cần, kiệm, liêm, chính

Thiếu một mùa thì không thành trời

Thiếu một phương thì không thành đất

Thiếu một đức thì không thành người” ([14])

Cần, kiệm, liên, chính, chí công vô tư là một nội dung cơ bản không thể thiếu trong  phong cách làm việc và nhân cách của mỗi cán bộ đảng viên. Nên trong bản Di chúc thiêng liêng bất hủ, Người căn dặn: “Đảng ta là một Đảng cầm quyền. Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”([15]).

Thực hiện lời dạy của Bác, học tập làm theo tư tưởng tấm gương, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Trong nhiều năm qua đã có rất nhiều cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân luôn kiên trì, bền bỉ, cần mẫn tích cực thi đua lao động, sản xuất, sáng kiến, sáng tạo, khắc phục mọi khó khăn gian khổ, công hiến, hy sinh. Tất cả phấn đấu vì mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh. Noi gương, học tập và làm theo phong cách làm việc Hồ Chí Minh, nhiều cán bộ đảng viên đã được tôi luyện trong thực tiễn, thử thách, được nhân dân tin yêu, đùm bọc, giúp đỡ và trưởng thành. Bên cạnh đó, như Nghị quyết TW4 (khóa XII) của Đảng ta đã chỉ rõ, vẫn còn một số bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý có biểu hiện xa rời lý tưởng, xa rời quần chúng, suy thoái về tư tưởng, đạo đức lối sống, phong cách làm việc quan liêu, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Đòi hỏi mỗi cán bộ đảng viên cần tích cực học tập, vận dụng lợi dạy của Bác, học tập và làm theo tư tưởng đạo đức và đặc biệt là phong cách làm việc dân chủ, khoa học, nói đi đôi với làm, lý luận gắn liền với thực tiễn, gắn bó mật thiết với quần chúng; “nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin”, có như vậy chúng ta mới thực sự xứng đáng là “người lãnh đạo, người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”, góp phần tích cực vào sự nghiệp đổi mới, xây dựng thành công và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN.

 

 

 



([1]) Hồ Chí Minh. toàn tập. NXBST.H. 1996. Tập 5. Tr. 505.

([2]) Sđd. Tập 6. Tr 47.

([3]) Sđd. Tập 8. Tr 496.

([4]) Sđd. Tập 11. Tr 111.

([5]) Sđd. Tập 11. Tr 306.

([6]) Sđd. Tập 5. Tr 711.

([7]) Sđd. Tập 11. Tr 30.

([8]) Sđd. Tập 5. Tr 632.

([9]) Sđd. Tập 5. Tr 392.

([10]) Sđd. Tập 5. Tr 633.

([11]) Sđd. Tập 5. Tr 638.

([12]) Sđd. Tập 5. Tr 641.

([13]) Sđd. Tập 5. Tr 644.

([14]) Sđd. Tập 5. Tr 631.

([15]) Sđd. Tập 5. Tr 631.

Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn