Liên kết
 
 
 
 
Thống kê
 
 
 
 
Nghiên cứu, trao đổi

V.I LÊNIN BÀN VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CỘNG SẢN CHO THANH NIÊN QUA TÁC PHẨM “NHIỆM VỤ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN”

 

                                                                                                                          Ths. Nguyễn Thị Chiên

                                                                                                         Gv. Khoa LL Mác – Lênin, TT Hồ Chí Minh

 Đạo đức có vai trò to lớn và tầm quan trọng trong đời sống xã hội. Đạo đức với những chuẩn mực giá trị đúng đắn là cốt lõi của văn hóa - nền tảng tinh thần và động lực phát triển của xã hội. Đạo đức góp phần giữ vững ổn định chính trị, xã hội, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Trong bất cứ xã hội nào, sự khủng hoảng của đạo đức, sự “lệch chuẩn, loạn chuẩn”... là một trong những nguyên nhân lớn dẫn đến khủng hoảng chính trị, kinh tế, xã hội. Giáo dục đạo đức là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng đối với mỗi chế độ xã hội, mỗi giai cấp cầm quyền, mỗi Đảng, mỗi tổ chức và bản thân mỗi con người. Giáo dục đạo đức không chỉ làm cho con người nhận thức đúng các chuẩn mực đạo đức, các giá trị đạo đức mà còn thông qua đó để hình thành niềm tin và tình cảm đạo đức. Trên cơ sở đó giúp con nguời nhận ra giá trị của các quy chuẩn đạo đức, nhận thấy giá trị và ý nghĩa cuộc sống mang tính nhân bản, nhân văn sâu sắc, góp phần nhân đạo hóa con người và đời sống xã hội. Với ý nghĩa đó, việc giáo dục đạo đức có vai trò to lớn trong việc định hướng giá trị, hình thành nhân cách, mục đích, lý tưởng sống cho con người.

Sau Cách mạng tháng Mười năm 1917, nước Nga rơi vào nội chiến đẫm máu giữa phe cách mạng và lực lượng chống đối được sự hậu thuẫn của nước ngoài. Để củng cố chính quyền non trẻ, đảng Bônsêvích Nga đã phải áp dụng các biện pháp trấn áp đối với các phần tử chống đối trong nước và tiến hành cuộc tiến công quân sự đối với các nhóm Bạch vệ hoạt động ở các khu vực ngoại vi của nước Nga Xô Viết (với sự hỗ trợ trực tiếp của các nước đế quốc) nhằm mục đích lật đổ những người cộng sản, trong giai đoạn 1917-1922. Trong bối cảnh ấy của đất nước, Lãnh tụ V.I Lênin  rất bận rộn, vừa phải củng cố tiềm lực kinh tế, vừa phải xây dựng thực lực mạnh về quân sự để đối phó với thù trong, giặc ngoài, vừa phải có chính sách ngoại giao khôn khéo, mềm dẻo để củng cố và tăng thêm sức mạnh của chính quyền Xô viết non trẻ.  Mặc dù vậy, tại Đại hội Đoàn Thanh niên Cộng sản Nga lần thứ III (10-1920), ngay trong phiên họp đầu tiên của Đại hội (ngày 2 tháng 10 năm 1920), V.I Lênin đã có bài diễn văn cảm động và đầy tinh thần trách nhiệm trong việc giáo dục, rèn luyện thanh niên trở thành con người mới xã hội chủ nghĩa. Bài diễn văn với tên gọi Nhiệm vụ của đoàn thanh niên của V.I Lênin đã trở thành cương lĩnh hành động của những người trẻ tuổi Xô viết và  được in trên báo Sự thật, số 221, 222 và 223; ngày 5, 6 và 7 tháng 10 năm 1920.

Để trở thành người cộng sản và góp phần xứng đáng vào sự thành công của công cuộc xây dựng chủ nghĩa cộng sản ở nước Nga V.I Lênin đặt ra yêu cầu đối với Đoàn Thanh niên là phải học tập và cùng với nhiệm vụ học tập là phải tự trau dồi, rèn luyện đạo đức cộng sản. V.I Lênin coi việc giáo dục, rèn luyện đạo đức cộng sản là điều cốt yếu nhất nhằm tạo ra sức mạnh, tập hợp, đoàn kết thanh niên cũng như các giai tầng khác trong xã hội để đấu tranh ngăn ngừa và xóa bỏ tận gốc rễ nguồn gốc sản sinh ra tư hữu và chế độ người bóc lột người. Từ đó, “nhiệm vụ của Đoàn Thanh niên là phải tổ chức hoạt động thực tiễn của mình thế nào để khi học tập, khi tổ chức nhau lại, khi tập hợp nhau lại, khi đấu tranh, tầng lớp thanh niên ấy tự giáo dục mình và đồng thời cũng giáo dục cho tất cả những ai đã công nhận họ là người dẫn đường chỉ lối, để trở thành những người cộng sản. Phải làm cho toàn bộ sự nghiệp giáo dục, rèn luyện và dạy dỗ thanh niên ngày nay trở thành sự nghiệp giáo dục đạo đức cộng sản trong thanh niên”[2]. Và theo V.I Lênin đạo đức cộng sản là “những gì góp phần phá huỷ xã hội cũ của bọn bóc lột và góp phần đoàn kết tất cả những người lao động chung quanh giai cấp vô sản đang sáng tạo ra xã hội mới của những người cộng sản”[3].

Việc giáo dục đạo đức cộng sản phải tiến hành như thế nào?

Trong bài diễn văn V.I Lênin chỉ rõ: “Thế hệ thanh niên chỉ có thể học chủ nghĩa cộng sản khi biết gắn liền từng bước học tập, giáo dục và rèn luyện của mình với cuộc đấu tranh không ngừng của những người vô sản và những người lao động chống lại xã hội cũ của bọn bóc lột”[4]. Do đó, giáo dục thanh niên cộng sản không phải là nói cho họ nghe những bài diễn văn êm dịu hay là những phép tắc đạo đức mà phải từ trường học thực tiễn, từ việc họ thấy được bản chất của những kẻ đi áp bức bóc lột và nỗi thống khổ của những người bị áp bức bóc lột như thế nào và cuộc đấu tranh để lật đổ chúng khó khăn, gian khổ, hy sinh ra sao họ sẽ tự nhận thức được nhiệm vụ tiếp theo của họ là gì. Cơ sở của đạo đức cộng sản là cuộc đấu tranh để củng cố và hoàn thành công cuộc xây dựng chủ nghĩa cộng sản. Thông qua cuộc đấu tranh này thanh niên sẽ tự  rèn luyện, học tập và giáo dục đạo đức cộng sản. Do đó, theo V.I Lênin: “Đoàn thanh niên cộng sản chỉ xứng đáng với danh hiệu của nó là đoàn thể của thế hệ cộng sản trẻ tuổi, nếu gắn liền từng bước học tập, giáo dục và rèn luyện của mình với việc tham gia cuộc đấu tranh chung của tất cả những người lao động chống lại bóc lột”.[5]

Về nội dung giáo dục đạo đức cộng sản cho thanh niên, V.I Lênin chỉ rõ:

Thứ nhất, Đoàn Thanh niên phải tích cực tham gia vào việc giải quyết những khó khăn trước mắt của chính quyền Xô viết. V.I Lênin đưa ra ví dụ cụ thể: “Mọi người đều nói đến việc thanh toán nạn mù chữ… Các đồng chí biết rằng không thể nào biến đổi nhanh chóng nước Nga mù chữ và dốt nát thành một nước Nga có học thức được; nhưng nếu Đoàn Thanh niên gánh vác nhiệm vụ đó, nếu toàn thể thanh niên lao động vì lợi ích chung, thì Đoàn Thanh niên đó, gồm 40 vạn nam nữ thanh niên, sẽ có quyền gọi là Đoàn Thanh niên cộng sản”.[6]

Thứ hai, trong khi tự giáo dục, rèn luyện để trưởng thành, Đoàn Thanh niên còn có nhiệm vụ phải giúp đỡ những thanh niên kém cỏi, không thể tự lực vươn lên “thoát khỏi vòng tối tăm ngu muội được”.[7]

Thứ ba, đã là đoàn viên của Đoàn thanh niên thì phải đem toàn bộ công tác và toàn bộ sức lực của mình ra phục vụ sự nghiệp chung. V.I Lênin khẳng định chính qua quá trình công tác thực tiễn mà người thanh niên mới tự giáo dục mình thành người cộng sản chân chính được. Kết qủa trong công tác thực tiễn là thước đo sự phấn đấu, tu dưỡng, rèn luyện của thanh niên đồng thời kết quả này cũng sẽ góp phần vô cùng to lớn vào công cuộc cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới - xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa.

Thứ tư, Đoàn Thanh niên cộng sản “phải là một đội xung kích, một đội mà ở trong mọi việc đều biết giúp đỡ, đều có tinh thần chủ động và có sáng kiến của mình”[8]. V.I  Lênin chỉ rõ, điều này chỉ có thể có được khi học phải gắn với hành, lý luận phải gắn với thực tiễn, “phải làm cho mọi người thấy rằng mỗi một đoàn viên của Đoàn Thanh niên đều là người có học thức và đồng thời cũng biết lao động”[9].

Thứ năm, nhiệm vụ của Đoàn Thanh niên cộng sản còn là “tổ chức làm giúp một số việc ở làng mạc hay khu phố”[10], xây dựng đời sống mới ở khu dân cư. Cụ thể, theo V.I Lênin, thanh niên phải là những người đi tiên phong trong việc giúp đỡ những người già cô đơn, những em nhỏ không nơi nương tựa, cùng đảm bảo vệ sinh chung và phân phối thực phẩm một cách công bằng, cùng hoạt động có tổ chức cho lợi ích của toàn thể xã hội, biết tổ chức lao động trong gia đình một cách hợp lý không đổ hết công việc nội trợ cho phụ nữ…

Cuối cùng, Đoàn Thanh niên cộng sản phải biết rằng nhiệm vụ của cuộc đời họ là xây dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa. Phải làm thế nào để Đoàn Thanh niên giáo dục mọi người từ khi họ còn nhỏ tuổi, theo tinh thần lao động tập thể, tự giác và có kỷ luật để tự xây dựng cuộc sống của họ và góp phần kiến tạo một xã hội tốt đẹp.

Thanh niên là những người trẻ tuổi, là tương lai của một dân tộc, một đất nước. C. Mác đã gọi thanh niên là cội nguồn sự sống của dân tộc.    Chủ tịch Hồ  Chí Minh cũng đã từng khẳng định: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà... nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên”[1]. Giáo dục đạo đức cho thanh niên là nhiệm vụ được các nhà mác -xít rất quan tâm và nó đã trở thành nhiệm vụ chiến lược của mỗi quốc gia.

Tác phẩm Nhiệm vụ của đoàn thanh niên của V.I Lênin ra đời cách đây gần một trăm năm song những tư tưởng của Người trong việc giáo dục thanh niên, nhất là giáo dục đạo đức cộng sản cho thanh niên đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Đó là, thanh niên phải là những người có học thức và là người lao động; là người có kỷ luật tự giác và ý chí kiên quyết trong cuộc đấu tranh giai cấp; là người biết tổ chức, đoàn kết, gương mẫu; là người biết đi tiên phong trong mọi phong trào… Những lời chỉ dạy đó của V.I Lênin không chỉ trở thành cương lĩnh hành động cho những người trẻ tuổi Xô viết trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô mà nó đã và mãi mãi là cương lĩnh hành động cho các thế hệ thanh niên Việt Nam trước đây cũng như hiện nay trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Với tinh thần “Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên”, những người trẻ tuổi Việt Nam đã luôn xung kích trên mọi mặt trận, trở thành cánh tay đắc lực của Đảng, gánh trên vai mọi nhiệm vụ nặng nề và hoàn thành một cách vẻ vang. Trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay, thanh niên Việt Nam đang ra sức phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của mình. Đã xuất hiện nhiều tấm gương khởi nghiệp, lao động sáng tạo để làm giàu cho bản thân, gia đình và xã hội; những con người sẵn sàng hy sinh tuổi trẻ, ước mơ để bảo vệ sự bình yên của Tổ quốc; những con người dũng cảm hy sinh mạng sống của mình để giành giật sự sống cho người khác từ tay tử thần… Đó là những tấm gương đạo đức cộng sản ngời sáng có sức cảm hóa và lôi cuốn lớn, là minh chứng cho quyết tâm của tuổi trẻ trong việc đưa dân tộc Việt Nam bước tới đài vinh quang sánh vai với các cường quốc năm châu như tâm nguyện của Bác Hồ kính yêu./.

         Chú thích:

1.     V.I Lênin Toàn tập, Tập 41, NXB Tiến bộ Mát-xcơ-va, 1977, tr 366

2.     V.I Lênin, Sđd, tr 369

3.     V.I Lênin, Sđd, tr 371

4.     V.I Lênin, Sđd, tr 372

5.     V.I Lênin, Sđd, tr 374, 375

6.     V.I Lênin, Sđd, tr 375

7.     V.I Lênin, Sđd, tr 375

8.     V.I Lênin, Sđd, tr 376

          9.   V.I Lênin, Sđd, tr 376

10.   Hồ Chí Minh Toàn tập - Tập 5 NXB CTQG Hà Nội 2002, tr 185.

Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn