Liên kết
 
 
 
 
Thôìng kê
 
 
 
 
Trang văn nghệ

NÉT ĐẸP KHĂN PIÊU PHỤ NỮ THÁI QUỲ CHÂU- TỈNH NGHỆ AN

ThS. Ngô Thị Vân

GV Khoa Xây dựng Đảng

Trang phục là một trong những thành tố quan trọng của văn hóa tộc người, là dấu hiệu biểu trưng quan trọng, phản ánh thành phần tộc người. Có thể nói, trong văn hóa dân tộc, trang phục, đặc biệt là trang phục của phụ nữ, là cái mà ở đó bản sắc dân tộc biểu hiện rõ rệt, thường xuyên và lâu bền nhất. Bộ trang phục thông thường của người phụ nữ Thái ở Quỳ Châu là một phức hợp gồm nhiều bộ phận, với những chức năng cụ thể khác nhau trong một tổng thể, một hệ thống nhất. Khi quan sát tổng thể từ trên xuống, trang phục của phụ nữ gồm có: khăn piêu, trâm cài tóc, hoa tai, vòng cổ, dây lưng, xà tích, áo, váy… Với khuôn khổ bài viết này, tôi xin được viết về nét đẹp của chếc khăn piêu của phụ nữ Thái Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An.

Khăn piêu dùng để đội đầu, có tác dụng che đầu khi trời nắng, làm ấm đầu khi mùa đông giá lạnh, giúp con người thuận tiện trong lao động sản xuất và sinh hoạt hàng ngày. Không chỉ vậy, khăn còn là vật trang sức quan trọng của người phụ nữ trong những dịp đi chơi xa, trong những dịp lễ, dịp hội. Khăn piêu của người phụ nữ Thái ở Quỳ Châu được làm từ vải bông, tự dệt.

 Nguyên liệu để làm ra khăn nói riêng và trang phục của người Thái Quỳ Châu nói chung chủ yếu là sợi bông và sợi tơ tằm. Bông sau khi được thu từ nương về để cho thành sợi, phải trải qua rất nhiều công đoạn sơ chế như ỉn phai (cán bông), pựt phai (bật bông), lọ phai (quấn bông), pằn phai (se sợi), hà phai (hồ sợi), sáo lọc (rút sợi), pía đai (cuốn sợi thành con), lăng đai (se sợi đơn thành sợi đôi), phọoc đai (xử lý cho sợi tơ mềm) mới có thể dùng để dệt.

Khi bông được se thành sợi, bà con đã sử dụng lá, quả, cây, củ các loại khác nhau để nhuộm sợi bông, sợi tơ tằm nhằm tạo ra những gam màu đẹp và bền. Thông thường, sợi bông chỉ nhuộm chàm hoặc để màu trắng tự nhiên. Các màu khác để phối màu, khi trang trí thường dùng bằng sợi tơ tằm. Sau khi bông đã được nhuộm, bà con đem vào dệt trên những khung cửi bằng tre hoặc bằng gỗ

Khăn piêu được chia làm các loại khác nhau như khăn dùng trong lao động sản xuất thường ngày và khăn trong các dịp lễ, tết, hội.

Khăn dùng trong lao động sản xuất thường đơn giản, không cầu kỳ, được gọi là khăn đắm. Khăn chỉ là một dải vải nhuộm chàm, không trang trí hoa văn. Khăn rộng khoảng 40cm, dài từ 150 - 200cm. Đây là loại khăn bình thường, ai cũng có thể đội và đội bất kỳ lúc nào. Nhưng phần lớn chỉ thấy các chị, các bà đội loại khăn này những lúc làm công việc nội trợ trong gia đình.

Khăn dùng trong các dịp lễ, tết và các ngày hội, thường được trang trí đẹp và cầu kỳ hơn. Chiều rộng, chiều dài cũng tương tự như khăn đắm. Với nền là màu chàm, được người phụ nữ thêu, dệt các đồ họa hoa văn bằng các loại chỉ màu (xanh, đỏ, tím, vàng…) ở hai đầu khăn. Và những sợi chỉ màu dệt hoa văn được khéo léo, cần để dư ra một đoạn khoảng 5 - 10cm, tạo thành những sợi tua xanh, đỏ, tím, vàng… ở hai đầu khăn.

Phụ nữ Thái ở Quỳ Châu, trước khi quấn khăn, thường búi tóc lên đỉnh đầu rồi cài trâm. Riêng nhóm Táy Mường, khi có chồng, con gái phải búi tóc ngược cẩu phổm hay gọi là tằng cẩu giống như người Thái Đen ở vùng Tây Bắc.

Việc trang trí hoa văn ở hai đầu khăn mà không trang trí ở giữa hay trên toàn bộ khăn, không phải là sự ngẫu nhiên mà hoàn toàn có ý thức của người sáng tạo ra nó. Việc xử lý mỹ thuật như vậy, vừa tiết kiệm được công sức, vừa tiết kiệm được nguyên vật liệu, bởi khi vấn khăn, hoa văn sẽ phô ra bên ngoài của khăn ở ngay trên đầu của người đội.

Đây là sản phẩm văn hóa đặc sắc, thể hiện đầy đủ những vẻ đẹp, lắng đọng tâm hồn và phẩm chất của người con gái Thái; là một trong những giá trị tôn vinh nét đẹp dung dị, đằm thắm mà không kém phần rực rỡ của người phụ nữ Việt Nam trên mảnh đất Nghệ An.

Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn