Liên kết
 
 
 
 
Đăng nhập
 
Tài khoản :
Mật khẩu :
 
 
 
Thôìng kê
 
 
 
 
Hội thảo khoa học

Các quan điểm cơ bản về xây dựng nhà nước pháp quyền Việt nam xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân ở đại hội XI của Đảng

Tác giả : Phan Tiến Dũng - PTK Nhà nước & pháp luật
File đính kèm: Không có

Kế thừa các quan điểm về xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN của Đại hội IX, Đâị hội X của Đảng, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng cộng sản Việt Nam đã xác định nhiệm vụ xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng là một trong những nhiệm vụ có tính chiến lược trong quá trình thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Sự xác định mục tiêu xây dưng Nhà nước pháp quyền XHCN trong các Báo cáo chính trị tại của Đại hội XI không chỉ là khẳng định quyết tâm của Đảng ta trong việc đẩy mạnh cải cách tổ chức và hoạt động của Nhà nước, phát phuy dân chủ, tăng cường pháp chế mà còn là sự đánh dấu một giai đoạn phát triển mới của việc xây dựng nhà nước ta thực sự là nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Trong cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH ( bổ sung phát triển năm 2011) được thông qua tại Đại hội XI của đảng đã đưa ra các quan điểm cơ bản về xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN sau đây: 1) Nhà nước ta là nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân.Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Quan điểm ấy có tính bản chất của Nhà nước ta đã được khẳng định trong tất cả các bản Hiến pháp. Đặc biệt Hiến pháp 1992 được sửa đổi năm 2001 đã khẳng định: "Nhà nước CHXHCN Việt Nam là nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giai của công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức". Bản chất nhà nước ta là tính giai cấp gắn bó chặt chẽ với tính dân tộc và tính nhân dân. Tư tưởng xây dựng một Nhà nước của dân, do dân, vì dân là do Đảng Cộng sản Việt Nam chủ trương bắt nguồn từ truyền thống đại đoàn kết dân tộc của các thế hệ người Việt Nam trong mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước. Bài học lấy dân làm gốc với tư tưởng bao nhiêu lợi ích đều vì dân, bao nhiêu quyền hành đều của dân luôn nhất quán trong lịch sử xây dựng và phát triển của Nhà nước ta. Nhà nước ta do dân lập nên, do dân bầu ra, do dân kiểm tra, giám sát. Đó phải là nhà nước hoạt động vì dân, lấy việc phục vụ nhân dân làm mục tiêu cao nhất của mình. Sức mạnh của Nhà nước ta bắt nguồn từ sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết toàn dân; phải xây dựng Nhà nước trong sạch vững mạnh, gần dân, sát dân, thể hiện đúng ý chí, nguyện vọng của dân; đảm bảo trên thực tế quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân. Xây dựng CNXH là mục tiêu, khát vọng chung của toàn thể mọi giai tầng, mọi tầng lớp trong xã hội ta. Nhưng khát vọng đó có trở thành hiện thực hay không thì phải có một liên minh giai cấp vững mạnh đặt dưới sự lãnh đạo của một chính Đảng tiên tiến trong xã hội. Ở nước ta cơ sở để xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN phải trên cơ sở nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức do Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo. 2) Bộ máy Nhà nước được tổ chức trên cơ sở nguyên tác: quyền lực nhà nước là thống nhất; có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp. Tại Hiến pháp 1992 xác định rõ: Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất; Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước; Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất;Toà án nhân dân tối cao là cơ quan xét xử cao nhất; Viện kiểm sát nhân dân là cơ quan cùng với Tòa án nhân dân thực hành quyền tư pháp. Như vậy điều hiển nhiên là mỗi một cơ quan nêu trên đều có chức năng riêng, quyền hạn riêng và có mối quan hệ lẫn nhau. Tuy nhiên cần thấy rằng, hoạt động lập hiến, lập pháp chi phối mạnh, trực tiếp tới hoạt động hành pháp và tư pháp, vì vậy Quốc hội luôn ở một vị trí quan trọng đặc biệt. Qua nghiên cứu các quy định của Hiến pháp 1992 và các Luật về tổ chức và hoạt động của các cơ quan nhà nước ở nước ta, đều nhận thấy sự phân công, phân nhiệm về quyền hạn, nhiệm vụ chức năng giữa 3 quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp đã được xác định. Tuy nhiên sự xác định này cũng chưa giải quyết được căn bản những nhu cầu của việc xây dựng một bộ máy chính quyền thật sự có hiệu quả, đáp ứng các đòi hỏi của đất nước. Dù sao trong một mức độ nào đó, sự phân công giữa các chế định quyền lực tối cao trong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp đã được thực hiện. Quốc hội thực hiện quyền lập hiến và lập pháp, Chính phủ thực hiện quyền hành pháp và Toà án thực hiện quyền tư pháp. Sự phân công quyền lực nhà nước giữa các cơ quan của Nhà nước trong hiện nay ở nước ta không mang tính tuyệt đối. Bởi lẽ Quốc hội ngay bên cạnh hoạt động lập pháp còn thực hiện một số nhiệm vụ hành pháp, Chính phủ bên cạnh hoạt động hành pháp còn tham gia tích cực vào nhiệm vụ lập pháp của Quốc hội (xây dựng các dự án Luật). Tòa án bên canh nhiệm vụ xét xử cũng còn tham gia vào hoạt động lập pháp... Giữa các cơ quan thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp có sự phối hợp chặt chẽ trong việc thực hiện các quyền này. Hiến pháp đã quy định cho Quốc hội là cơ quan có quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nước nhưng chưa có những quy định về việc kiểm soát lẫn nhau giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các nhánh quyền lực nhà nước. Lần đầu tiên tại Đại hội lần thứ XI của Đảng mới đưa ra vấn đề kiểm soát việc thực hiện quyền lực nhà nước gữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. 3- Nhà nước ban hành pháp luật; tổ chức quản lý xã hội bằng pháp luật và không ngừng tăng cường pháp chế XHCN. Hiến pháp 1992 quy định: “Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật và không ngừng tăng cường pháp chế...”. Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, theo pháp luật là nguyên tắc có tính hiến định xác lập các cơ sở chủ yếu điều chỉnh các quan hệ cơ bản trong xã hội giữa công dân với công dân, giữa công dân với Nhà nước, giữa Nhà nước với các tổ chức xã hội. Sự đổi mới pháp luật tăng cường pháp chế đang được tiến hành trên cả ba lĩnh vực cơ bản: Xây dựng pháp luật, chấp hành pháp luật, bảo vệ pháp luật. Trong lĩnh vực xây dựng pháp luật nhiệm vụ đang được đặt ra là: Hoàn thiện các quy định về thẩm quyền và thủ tục ban hành các văn bản pháp luật; đảm bảo pháp luật được xây dựng và ban hành đúng thẩm quyền, đúng thủ tục, đúng đối tượng; hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực tổ chức và hoạt động của các cơ quan trong bộ máy nhà nước. Nhu cầu cải cách bộ máy nhà nước hiện nay đòi hỏi phải đổi mới căn bản các quy định pháp luật về tổ chức, về phẩm quyền; về lề lối làm việc, về cơ chế quan hệ quyền lực giữa các cơ quan nhà nước. Pháp luật trong lĩnh vực tổ chức quyền lực nhà nước phải đáp ứng được yêu cầu: Xây dựng một bộ máy nhà nước gọn nhẹ, hiệu lực và hiệu quả, đủ khả năng tổ chức và quản lý các quá trình kinh tế - xã hội, đảm bảo trật tự và an toàn cho sự phát triển đất nước, đồng thời đảm bảo khả năng kiểm soát quyền lực và việc thực thi quyền lực nhà nước trên thực tế từ phía nhân dân và toàn thể xã hội. Việc xây dựng các cơ sở pháp luật để kiểm soát quyền lực, đặc biệt kiểm sát hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước có ý nghĩa quyết định đối với tiến trình dân chủ hoá xã hội. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật ở nước ta hiện nay là một đòi hỏi tất yếu mang tính khách quan để nhà nước quản lý xã hội một cách thống nhất và hiệu quả. Bên cạnh đó chúng ta cần phải tăng cường pháp chế XHCN tức là phải tổ chức thực thi và bảo vệ pháp luật một cách hiệu quả đảm bảo kỷ cương phép nước. 4- Nhà nước phục vụ nhân dân, gắn bó chặt chẽ với nhân dân, thực hiện đầy đủ quyền dân chủ của nhân dân, tôn trọng lắng nghe ý kiến của nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân; có cơ chế và biện pháp kiểm soát, ngăn ngừa và trừng trị tệ quan liêu, tham nhũng lãng phí, vô trách nhiệm, lạm quyền, xâm phạm quyền dân chủ của; giữ nghiêm kỷ cương xã hội, nghiêm trị mọi hành động xâm phạm đến lợi ích của Tổ quốc và của nhân dân. Trong hoạt động của mình mọi cơ quan trong bộ máy nhà nước, mọi cán bộ công chức nhà nước đều phải vì lợi ích của nhân dân và Tổ quốc, lấy tinh thần phục vụ hân dân làm phương châm cho việc thực thi công vụ của mình và phải chịu sự giám sát của nhân dân. Có cơ chế để buộc cán bộ, công chức, viên chức nhà nước phải thực sự gần gũi với người dân trong công tác cũng như trong sinh hoạt cuộc sông hàng ngày. Trong lĩnh vực dân chủ và tự do của công dân, nhà nước phải ban hành pháp luật để tạo lập được một cơ chế pháp lý để thúc đẩy và bảo đảm dân chủ của xã hội và của công dân. Một trong những nhiệm vụ quan trọng trong công tác xây dựng pháp luật hiệ nay là chú trọng đến việc đổi mới hoàn thiện pháp luật về dân chủ (cả dân chủ đại diện và dân chủ trực tiếp). Cần phải xác định chế độ pháp lý về trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, cán bộ công chức nhà nước trong việc đảm bảo và tôn trọng quyền công dân. Nhà nước phải xây dựng và hoàn thiện những thể chế, cơ chế về phòng chống, trừng trị tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí vô trách nhiệm, lạm quyền... Cần phải quy định rõ chế độ trách nhiệm và các hình thức xử lý nghiêm đối với cán bọ, công chức, viên chức có nhũng hành vi về qun liêu, tham nhũng, lãng phí, vô trách nhiệm và xử lý nghiêm minh những hành vị này không kể người đó là ai, giữ chức vụ cao hay thấp. Có như vậy mới xây dựng được bộ máy nhà nước trong sạch vững mạnh, hiệu lực, hiệu quả. 5- Tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước theo nguyên tắc tập trung dân chủ, có sự phân công, phân cấp, đồng thời bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất của Trung ương. Nguyên tắc tập trung dân chủ trở thành nguyên tắc cơ bản trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước. Nguyên tắc này pháp huy được trí tuệ tập thể trong chỉ đạo điều hành công việc của các cơ quan nhà nước, tránh được việc các cá nhân lạm quyền gây nên tác hại xấu. Trong hoạt động của bộ máy nhà nước cần có sự phân công phân cấp một cách hợp lý rõ ràng giữa các cấp các ngành bên cạnh đó gắn với chế độ chịu trách nhiệm cho cá nhân tổ chức đã được phân cấp. Tuy nhiên sự phân cấp cần phải có sự chỉ đạo thống nhất của Trung ương, sự kiểm tra giám sát chặt chẽ của Trung ương, tránh tình trạng phân công, phân cấp rồi buông lỏng dẫn đến tự do vô tổ chức, bản vị, cục bộ địa phương, ngành xâm hại đến lợi ích chung của đất nước, của nhân dân. Có thể nói trên đây là những quan điểm về xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN được thể hiện trong Đại hội XI của Đảng là cơ sở để nhà nước ta hoàn thiện các thể chế để xây dựng nhà nước trong thời gian tới, trước hết là cơ sở cho việc sửa đổi Hiến pháp năm 1992 sắp tới./.
Các bài viết khác:
 
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Thư viện trường
Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn