Liên kết
 
 
 
 
Thống kê
 
 
 
 
Hội thảo khoa học

Phản biện xã hội-một nội dung quan trọng trong văn kiện đại hội xi của Đảng

Tác giả : Bùi Thị Hoa - TK Nhà nước & Pháp luật
File đính kèm: Không có

Phản biện, có thể hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau, tuy nhiên theo nghĩa hẹp, phản biện được hiểu là xem xét, đánh giá, bàn bạc trao đổi vấn đề ở nhiều khía. Phản biện, thường có tác dụng làm cho vấn đề đưa ra phản biện hoàn thiện hơn, thông qua việc người phản biện chỉ ra những thiếu sót hạn chế của nó đồng thời đưa ra hướng khắc phục. Vì vậy, người phản biện phải là người am hiểu sâu sắc các vấn đề mình phản biện Trên thực tế có nhiều loại phản biện khác nhau với nhiều chủ thể tham gia (phản biện khoa học, phản biện xã hội…) trong đó phản biện xã hội có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, đặc biệt đối với nước ta trong giai đoạn hiện nay. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã khẳng định: “Dân chủ xã hội chủ nghĩa vừa là mục tiêu vừa là động lực của công cuộc đổi mới… Mọi đường lối chính sách của Đảng và pháp luật của nhà nước đều phải phản ánh tới lợi ích của đa số nhân dân. Nhân dân không chỉ có quyền mà còn có trách nhiệm tham gia hoạch định và thi hành các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của nhà nước”. Để phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, thu hút và động viên quần chúng nhân dân tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội; tham gia hoạch định, thực thi chủ trương của đảng, chinh sách của nhà nứơc cần phải tạo điều kiện để nhân dân thực hiện tốt quyền phản biện xã hội của họ. Trong xã hội có giai cấp, có sự xuất hiện của nhà nước, bao giờ cũng tồn tại nhiều nhóm lợi ích khác nhau. Chính sách của nhà cầm quyền đưa ra có thể đem lại lợi ích cho các nhóm xã hội cũng khác nhau. Vì vậy cần phải có sự bàn luận, phân tích đánh giá của các lực lượng khác nhau trong xã hội về chủ trương, chính sách đó của nhà cầm quyền, nhằm tiếp cận chân lý. Trong chế độ ta phản biện xã hội được hiểu là đưa ra các lập luận, chứng cứ, đánh giá chủ trương, chính sách phát triển kinh tế - xã hội, hay một đề án liên quan đến đời sống dân sinh, hoặc một quyết sách lớn của Quốc gia.., qua đó nhằm chỉ ra cái hợp lý, cái bất hợp lý; đưa ra kiến nghị sửa đổi, bổ sung, hoàn chính một chính sách, chủ trương náo đó theo hướng “phù hợp với nguyện vọng chính đáng của đại đa số nhân dân dân”. Do vậy, có thể nói quá trình nhân dân thực hiện quyền phản biện xã hội chính là quá trình nhân dân đang đi tìm sự đồng thuận trong hoạch định và thực thi chủ trương của Đảng, pháp luật của nhà nước. Hoạt động phản biện xã hội do các lực lượng trong xã hội tiến hành, hoạt động này không mang tính nhà nước, nhưng cũng không đứng trên nhà nước. Giá trị của phản biện xã hội là nhằm phát huy dân chủ, là để Nhà nước lắng nghe tiếng nói của nhân dân về hoạt động của nhà nước, là một phương thức để Nhà nước “xích” lại gần dân hơn. Chính vì vậy, phản biện xã hội được coi là nhu cầu bức thiết, là đòi hỏi bắt buộc của quá trình lãnh đạo, điều hành đất nước. Phản biện xã hội còn có tác dụng hạn chế sự lạm dụng quyền lực, sự độc đoán chuyên quyền, quan liêu, tham nhũng trong cơ quan Đảng, cơ quan Nhà nước. Đánh giá cao vai trò của phản biện xã hội, văn kiện đại hội lần thứ XI của Đảng ghi rõ: “Đảng tôn trọng tính tự chủ, ủng hộ hoạt động tự nguyện, tích cực sáng tạo và chân thành lắng nghe ý kiến của mặt trận và các đoàn thể. Đảng, Nhà nước có cơ chế, chính sách, tạo điều kiện để mặt trận và các đoàn thể nhân dân hoạt động có hiệu quả, thực hiện vai trò giám sát và phản biện xã hội” (tr87). Đây là một minh chứng thể hiện tính dân chủ, tính khoa học trong hoạt động lãnh đạo của Đảng. Về phía Nhà nước, để phát huy quyền phản biện xã hội của các tầng lớp nhân dân, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản pháp luật như: Hiến pháp năm 1992, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật Mặt trận tổ quốc, Luật Công đoàn và các văn bản hướng dẫn thi hành luật…trong đó quy định quyền tự do ngôn luận của nhân dân; quyền tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội; quyền tham gia góp ý kiến của các tổ chức, cá nhân. Tuy nhiên để phát huy vai trò to lớn và ý nghĩa sâu sắc của phản biện xã hội trong phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, trong thu hút nhân dân tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội, thời gian tới cần phải: Thứ nhất, Phải tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về phản biện xã hội, để phản biện xã hội được thực hiện rộng rãi, có chất lượng, có hiệu quả cao. Hiện nay, quyền tham gia phản biện xã hội của quần chúng nhân dân đã được quy định trong một số văn bản pháp luật. Tuy nhiên ở các văn bản đó quyền phản biện của các chủ thể đang quy định chung chung, thiếu tính cụ thể, nên khi thực hiện đã không tránh khỏi sự lúng túng, vì vậy trong thời gian tới Nhà nước cần đẩy mạnh ban hành văn bản pháp luật để quy định cụ thể hình thức, đối tượng, phương thức thực hiện quyền phản biện xã hội của nhân dân. Thứ hai, Cần nâng cao dân trí và tăng cường ý thức chính trị của công dân trong thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân nói chung, quyền và nghĩa vụ về phản biện xã hội nói riêng. Để thực hiện tốt quyền phản biện xã hội đòi hỏi công dân thực hiện quyền này phải có sự hiểu biết nhất định về văn hóa – xã hội, tình hình phát triển kinh tế, về pháp luật…mới có khả năng tham gia bàn bạc, trao đổi, suy xét vấn đề cần phản biện và đưa ra kiến nghị xác đáng. Tuy nhiên, trình độ dân trí cao mà ý thức chính trị công dân kém cũng không thể thực hiện tốt quyền này. Bởi phản biện là phải lập luận, đánh giá, phân tích chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của nhà nước nhưng phải đứng trên tinh thần xây dựng. Tuyệt nhiên phản biện không phải là nói ngược lại, không phải phủ nhận sạch trơn, hay theo kiểu “vạch lá tìm sâu”. Để đánh giá một vấn đề nào đó đều phải xuất phát trên cơ sở quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lê Nin, nhìn nhận sự việc một cách khách quan, biện chứng, không nên áp đặt ý chí chủ quan để phán xét sự việc. Phản biện xã hội phải trên cơ sở động cơ trong sáng, trí tuệ và trách nhiệm công dân cao.
Các bài viết khác:
 
Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn