Liên kết
 
 
 
 
Đăng nhập
 
Tài khoản :
Mật khẩu :
 
 
 
Thôìng kê
 
 
 
 
Hội thảo khoa học

GẮN LÝ LUẬN VỚI THỰC TIỄN KHI GIẢNG DẠY PHẦN HỌC: MỘT SỐ KỸ NĂNG LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ CỦA CÁN BỘ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ CẤP CƠ SỞ TRONG CHƯƠNG TRÌNH TRUNG CẤP LÝ LUẬN CT-HC

Tác giả : Th.s Nguyễn Thị Loan - PT Phòng KH-TT-TL
File đính kèm: Không có

Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong giảng dạy các môn lý luận chính trị luôn là một nguyên tắc có tính tất yếu được giáo viên tại các trường chính trị nhận thức và quán triệt sâu sắc. Qua giảng dạy chúng ta đã thấy rõ, 1 bài giảng lý luận sẽ không gây được hứng thú đối với người học và khó đạt được kết quả như mong muốn nếu bài giảng đó ít có liên hệ với thực tiễn. Vậy chúng ta cần phải làm gì và liên hệ như thế nào trong giảng dạy để bài giảng không rơi vào trạng thái “lý luận suông” ?
Trong thực tiễn giảng dạy chúng ta luôn nỗ lực nghiên cứu và tìm nhiều phương pháp để gắn lý luận với thực tiễn trong bài giảng. Nhưng để 1 bài giảng lý luận gắn với thực tiễn một cách đúng nghĩa của nó quả là vấn đề không đơn giản với người giáo viên (kể cả những người giáo viên đã giảng dạy lâu năm) và càng khó hơn đối với những giáo viên trẻ. Điều đó luôn thôi thúc chúng ta phải nghiên cứu, trao đổi để tìm ra giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại trong vấn đề này.
Phần học: Một số kỹ năng lãnh đạo, quản lý của cán bộ lãnh đạo quản lý cấp cơ sở trong chương trình trung cấp LL TC-HC, là phần học nhằm cung cấp cho người học những tri thức lý luận cơ bản về việc hình thành các kỹ năng cần thiết của người cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở. Mặc dù không phải là bộ môn đi sâu nghiên cứu một vấn đề cụ thể nhưng nếu thiếu phần học này học viên sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc hình thành các kỹ năng cơ bản. Bởi thực tế và thói quen xưa nay của nhiều cán bộ cấp cơ sở là chỉ làm việc bằng kinh nghiệm mà ít theo khoa học, vì vậy hiệu quả công việc thường không cao. Và nếu người cán bộ không thay đổi phương pháp làm việc thì khó đảm đương được nhiệm vụ trong giai đoạn hiện nay. Ngược lại, nếu được trang bị đầy đủ tri thức lý luận, nắm vững và vận dụng tốt tri thức của phần học này sẽ giúp cho người cán bộ đạt được kết quả tốt trong bất kỳ hoàn cảnh nào, khi đảm nhiệm bất kỳ công việc nào mà Đảng và nhân dân giao phó. Đây là một phần học rất cần đối với người cán bộ cơ sở, phần học cần thiết phải gắn lý luận với thực tiễn trong cả hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò. Chính vì vậy, muốn giảng dạy tốt phần học này đòi hỏi người giáo viên phải có những tri thức cơ bản của khoa học quản lý, tri thức về tâm lý con người và một phông kiến thức rộng về các lĩnh vực đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội. Vậy, khi giảng phần học này người giáo viên cần phải giảng giải như thế nào, cần phải phối hợp với người học ra sao, cần lấy những ví dụ nào để chứng minh, để người học hiểu, nắm vững bài học và vận dụng trong công tác hiệu quả nhất?.
Theo chúng tôi, người giáo viên cần thực hiện tốt các giai đoạn của bài giảng, đó là.
Thứ nhất, giai đoạn chuẩn bị.
Đây là giai đoạn soạn giáo án của người giáo viên trước khi lên lớp. Giai đoạn này rất quan trọng đối với người giáo viên, muốn có một bài giảng trên lớp hiệu quả thì họ phải làm tốt khâu chuẩn bị. Ở giai đoạn này người giáo viên phải nghiên cứu kỹ nội dung kiến thức bài giảng (theo giáo trình), phải nắm vững, hiểu sâu những nội dung cơ bản, nội dung trọng tâm của bài học. Đồng thời giáo viên phải lập được kế hoạch chi tiết cho bài giảng, lựa chọn phương pháp, phân định thời gian, phương tiện sử dụng trong bài giảng, nắm chắc đối tượng, trình độ học viên, dự kiến được các hoạt động sẽ diễn biến trong tiết học. Mặt khác, giáo viên còn phải định hướng về các vấn đề mà học viên sắp nghiên cứu dưới dạng câu hỏi, bài tập tình huống. Song song với quá trình đó giáo viên phải đưa ra được những ví dụ để luận giải, để làm rõ vấn đề lý luận bàn tới. Hoặc giáo viên phải đưa ra được câu hỏi phù hợp với nội dung, với trình độ học viên và hình dung được câu trả lời của người học như thế nào…. Tất cả những ví dụ (số liệu, hình ảnh, sự kiện,…), những kiến thức thực tiễn giáo viên đưa ra và những câu trả lời của học viên mà người giáo viên hình dung được đó là những tri thức thực tiễn giáo viên đọc được, thu thập được từ sách, báo, tạp chí, các văn kiện, các phương tiện thông tin đại chúng hay từ học viên hoặc qua trải nghiệm thực tế của bản thân.
Ví dụ: Khi soạn bài Kỹ năng ra quyết định và tổ chức thực hiện quyết định của cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở. Người giáo viên phải nắm được quy trình, kỹ năng cơ bản khi ra 1 quyết định và tổ chức thực hiện quyết định lãnh đạo, quản lý của cán bộ cấp cơ sở. Trên cơ sở đó giáo viên phải sưu tầm, chọn lọc các ví dụ điển hình, phù hợp để gắn với lý luận khi phân tích. Hoặc giáo viên chọn một bài tập tình huống để học viên làm hay đặt câu hỏi cho học viên để họ chia sẻ những kinh nghiệm khi giải quyết một việc cụ thể nào đó trong thực tiễn. Qua các ví dụ, giáo viên chứng minh cho người học thấy sự cần thiết phải nắm vững quy trình, kỹ năng khi ra quyết định và tổ chức thực hiện quyết định lãnh đạo, quản lý. Từ đó người học có thể vận dụng vào việc ra và tổ chức thành công bất kỳ quyết định nào trong hoạt động lãnh đạo, quản lý.
Thứ hai, giai đoạn diễn biến trong bài giảng.
Đây là giai đoạn cơ bản, quan trọng trong việc xử lý thông tin (giải quyết các vấn đề). Trong giai đoạn này diễn ra đồng thời hoạt động của người dạy và người học. Để thực hiện giai đoạn này có hiệu quả người giáo viên cần chủ động theo giáo án đã chuẩn bị, đồng thời đòi hỏi sự khéo léo trong việc vận dụng các phương pháp dạy học cụ thể, tích cực như, kết hợp thuyết trình với hỏi đáp, phỏng vấn nhanh, nêu ý kiến ghi lên bảng, thảo luận nhóm,…để xử lý những tình huống theo diễn biến của tiết học.
Qua thực tiễn giảng dạy cho thấy, khi sử dụng phương pháp dạy học tích cực chúng ta sẽ khai thác được rất nhiều kiến thức thực tiễn từ người học. Đặc biệt với môn Kỹ năng lãnh đạo, quản lý và đối với đối tượng học viên là những người đã có ít nhiều kinh nghiệm, thậm chí có nhiều người đã được công nhận là cán bộ lãnh đạo, quản lý giỏi nhiều năm liền. Trong quá trình này có thể giáo viên trình bày, đưa ví dụ phân tích hoặc có thể đặt câu hỏi cho học viên về cách thức tiến hành một công việc cụ thể mà họ đã làm và cuối cuối cùng giáo viên kết luận. Ví dụ, khi giảng bài Kỹ năng tuyên truyền, thuyết phục của cán bộ cấp cơ sở, giáo viên có thể hỏi học viên là một cán bộ hội cách tuyên truyền, thuyết phục có hiệu quả về chính sách dân số tại địa phương. Hoặc khi giảng bài Đánh giá, sử dụng cán bộ cấp cơ sở, giáo viên có thể hỏi một vài học viên về quy trình, cách thức đánh giá cán bộ thường kỳ hay trước khi bổ nhiệm…tại cơ quan, đơn vị đồng chí như thế nào… Từ đó đối chiếu với lý thuyết, giáo viên phân tích đúng, sai, kết luận và yêu cầu người học nắm vững kiến thức cơ bản để vận dụng trong công tác…. Chính vì vậy, trong giảng dạy các môn lý luận chúng ta nên tăng cường sử dụng phương pháp dạy học tích cực. Bởi không ai giàu kiến thức thực tiễn bằng chính những người đang trực tiếp làm việc. Điều này rất thuận lợi đối với giáo viên giảng dạy tại các trường chính trị. Ở đây người giáo viên nên tạo điều kiện, gợi mở, đàm thoại với học viên để họ chia sẻ, dẫn ra những thực tiễn tại địa phương, đất nước hay của cá nhân. Nếu việc trang bị tri thức lý luận song song với việc phát huy được tính tích cực của người học thì bài học sẽ thể hiện được sự gắn bó, kết hợp chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn một cách hiệu quả. Và thông qua đó việc hoàn thành nhiệm vụ của thầy và trò diễn ra một cách rất nhẹ nhàng mà đạt hiệu quả cao. 
Tuy nhiên, cái khó nhất của người thầy giảng dạy tại các trường chính trị là làm sao để phát huy được tính tích cực của người học, làm sao để người học tham gia xây dựng bài học một cách nhiệt tình nhất, chân thành nhất. Để làm được điều đó, đòi hỏi người giáo viên phải biết khuyến khích, động viên, tạo cơ hội cho mọi người tham gia trao đổi, bộc lộ quan điểm và nhận thức của mình đối với nội dung bài học.
Để phát huy được tính tích cực của học viên tại các trường chính trị giáo viên nên:
+ Nên mở bài một cách đơn giản, nhưng tạo được sự hấp dẫn bằng những câu hỏi mở.
+ Khi lên lớp giáo viên nên thể hiện thái độ là một cuộc trao đổi hơn là một hơn là một buổi giảng bài.
+ Cần nắm được cơ bản tình hình lớp học (trình độ, lứa tuổi, nghề nghiệp….), những thành viên tích cực, khuyến khích, động viên và kịp thời khen ngợi những ý tưởng hay, cảm ơn những ý kiến đóng góp.
Việc quan trọng nữa đối với giáo viên là phải biết lựa chọn nội dung nào cần phải liên hệ thực tiễn trong bài giảng và chọn tri thức thực tiễn nào, trích từ nguồn nào? Bởi không phải tất cả nội dung đều phải liên hệ thực tiễn, không phải tri thức thực tiễn nào cũng đều đạt được hiệu quả khi giảng cho mọi đối tượng học viên. Ở khâu này nếu người giáo viên kết hợp không tốt sẽ dẫn tới việc phản tác dụng trong bài giảng.
Ví dụ, khi giảng bài Xử lý tình huống chính trị - xã hội ở cơ sở, khi phân tích nguyên nhân, quy trình xử lý tình huống chính trị - xã hội, giáo viên nên lấy những ví dụ điển hình trong nước như vụ Tây Nguyên, vụ Trương Công Định, Vê đan, giáo xứ Thái Hà…. Ở trong tỉnh có vụ Thanh Hòa – Thanh Chương, thị trấn Diễn Châu, chợ Ga….và tốt nhất là khi dạy ở huyện nào giáo viên nên tìm hiểu và nắm trước tình hình ở địa phương đó để đưa các tình huống thực tiễn tại địa phương để phân tích hoặc đề nghị học viên cung cấp các tình huống và cùng nhau phân tích, từ đó chỉ ra những thành công, những tồn tại trong xử lý các tình huống đó để người học liên hệ, rút ra bài học cho bản thân, cho đơn vị, địa phương.
Thứ ba, giai đoạn kiểm tra, đánh giá.
Đây được xem là giai đoạn cuối của quá trình đào tạo. Trong giảng dạy chính trị, việc kiểm tra, đánh giá là một hình thức giúp người dạy, người học tự đánh giá được kết quả hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò. Trong các buổi thảo luận, hoặc làm bài tập tình huống nhiệm vụ của người giáo viên là tổ chức, định hướng hoạt động cho người học. Trên cơ sở những tri thức lý luận đã được trang bị, giáo viên hướng dẫn học viên tự ôn lại tri thức, vận dụng những tri thức đã học để giải các bài tập tình huống, các tình huống xảy ra trong thực tiễn.
Trong các câu hỏi ôn tập, kiểm tra, thi hết môn bao giờ giáo viên cũng yêu cầu học viên phải liên hệ thực tiễn. Giáo viên cần hướng dẫn cụ thể, chi tiết, đặc biệt là phần liên hệ thực tiễn.
Qua thực tế chúng tôi thấy phần nhiều học viên đã biết vận dụng tri thức lý luận trong việc giải quyết các vấn đề thực tiễn và có những học viên liên hệ thực tiễn rất tốt, qua đó giáo viên có thể nắm bắt thêm được nhiều thông tin từ thực tiễn. Tuy nhiên, vẫn còn 1 số học viên vì lý do này, lý do khác mà phần liên hệ còn sơ sài.
Dù vì lý do gì nhưng nhiệm vụ của người giáo viên giảng dạy lý luận là phải luận giải, hướng dẫn người học vận dụng những tri thức lý luận vào việc giải quyết các vấn đề thực tiễn một cách linh hoạt, sáng tạo.
Như vậy, để gắn lý luận với thực tiễn khi giảng dạy phần học: Một số kỹ năng lãnh đạo, quản lý của cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở một cách hiệu quả nhất, chúng ta cần chú ý:
- Chỉ liên hệ lý luận với thực tiễn ở những phần quan trọng, cần nhấn mạnh, khó hiểu, hoặc muốn tăng tính thuyết phục….
- Tăng cường việc kết hợp phương pháp thuyết trình với nhiều phương phương pháp dạy học tích cực khác.
- Những vấn đề thực tiễn khi đưa vào bài giảng phải mang tính điển hình (chọn lọc), tính thời sự (không lạc hậu về thời gian, được nhiều người quan tâm…), tính tường minh (có thực, không thêm, không bớt…)
- Thực tiễn đưa ra phải sát, phù hợp với những vấn đề lý luận định làm rõ, định chứng minh.
- Khi đưa thực tiễn vào liên hệ phải có sự phân tích để người học hiểu.
Để làm được điều đó đòi hỏi người giáo viên giảng dạy lý luận phải:
- Không ngừng học tập để nâng cao trình độ chuyên môn, hiểu biết về văn hóa – xã hội, kinh tế, pháp luật….
- Thường xuyên cập nhật thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.
- Tăng cường công tác nghiên cứu khoa học, đi thực tế, đi cơ sở.
Tóm lại, gắn lý luận với thực tiễn trong giảng dạy luôn là một yêu cầu thường xuyên và cấp thiết đối với giáo viên giảng dạy tại các trường chính trị. Mỗi một giáo viên chúng ta cần tăng cường hơn nữa việc gắn lý luận với thực tiễn trong giảng dạy, giáo dục cán bộ. Mặt khác phải chỉ đạo, hướng dẫn người học vận dụng những tri thức lý luận vào giải quyết các tình huống trong thực tiễn một cách hiệu quả nhất.
Các bài viết khác:
 
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Thư viện trường
Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn