Liên kết
 
 
 
 
Đăng nhập
 
Tài khoản :
Mật khẩu :
 
 
 
Thôìng kê
 
 
 
 
Nội san nhà trường

Sự phát triển các quyền xã hội cơ bản của công dân từ Hiến pháp 1980 đến Hiến pháp năm 1992

Tác giả : Phan Tiến Dũng - PT Khoa Nhà nước và Pháp luật
File đính kèm: Không có

Vấn đề quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân là một trong những nội dung quan trọng đối với chế độ một nhà nước.
Ở nước ta quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân được ghi nhận sau khi nhà nước Dân chủ nhân dân ra đời. Bản Hiến pháp đầu tiên năm 19946 đã ghi nhận các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân. Qua từng giai đoạn cách mạng của đất nước các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân ngày càng được ghi nhận một cách đầy đủ và phát triển hoàn thiện hơn trong các bản Hiến pháp 1959, 1980, 1992. Có thể nói về mặt khoa học pháp lý thì quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân được thể hiện ở trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, dân sự, văn hoá, xã hội. Trong khuôn khổ có hạn của bài viết này chúng tôi chỉ đề cập đến một khía cạnh nhỏ về sự phát triển về quyền cơ bản của công dân đó là “Sự phát triển các quyền xã hội cơ bản của công dân từ Hiến pháp năm 1980 đến Hiến pháp năm 1992”.
 Hiến pháp năm 1980 ra đời trong hoàn cảnh đất nước ta hoàn toàn thống nhất cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội. Sự thống nhất về mặt nhà nước cũng chính là sự thống nhất về mặt pháp luật đã tạo điều kiện cho nhân dân cả nước chúng ta cùng thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược quan trọng là xây dựng Chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
 Trước hết, Hiến pháp năm 1980 khẳng định lại các quyền xã hội cơ bản của công dân trong Hiến pháp năm 1959 nhưng đã bổ sung mở rộng hoàn thiện hơn các quyền này cho phù hợp với điều kiện hoàn cảnh mới của đất nước. Đến Hiến pháp năm 1992 lại tiếp tục ghi nhận lại các quyền xã hội cơ bản của công dân ở Hiến pháp năm 1980 và bổ sung hoàn thiện hơn trong điều kiện nuớc ta tiến hành công cuộc đổi mới theo Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI.
 So sánh các quyền xã hội cơ bản của công dân của Hiến pháp năm 1959 với Hiến pháp năm 1992 ta thấy rằng:
 Hiến pháp năm 1980 quy định 17 quyền xã hội cơ bản của công dân đó là các quyền.
 Quyền được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội; quyền nghỉ ngơi; quyền được bảo vệ sức khoẻ; quyền có nhà ở; quyền bình đẳng nam, nữ; quyền được hưởng chế độ thai sản của phụ nữ; quyền được nhà nước bảo hộ hôn nhân và gia đình; quyền của trẻ em; quyền của thanh niên; quyền của thương binh; quyền của gia đình liệt sỹ; quyền của người có công với nước; quyền của gia đình có công với nước; quyền của người già; quyền của người tàn tật; quyền của trẻ mồ côi; quyền được sống.
 Đến Hiến pháp năm 1992 thì các quyền xã hội cơ bản của công dân được quy định là 21 quyền. So với Hiến pháp năm 1980 thì có thêm 4 quyền mới xuất hiện là: Quyền được xây dựng nhà ở theo quy hoạch và pháp luật; quyền được pháp luật bảo hộ của người thuê nhà; quyền được pháp luật bảo hộ của người có nhà cho thuê; quyền của bệnh binh. Còn 17 quyền xã hội cơ bản khác của công dân ở Hiến pháp 1992 vẫn tiếp tục ghi nhận các quyền đó như ở Hiến pháp năm 1980 nhưng có một số quyền thay đổi, bổ sung cho nó phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của đât nước hơn. Chẳng hạn như quyền bảo vệ sức khoẻ của công dân ở Hiến pháp năm 1980 ghi: “Nhà nước thực hiện chế độ khám và chữa bệnh không phải trả tiền” nhưng Hiến pháp năm 1992 đã sửa là: “Nhà nước quy định chế độ viện phí, chế độ miễn, giảm viện phí”, hay là “Công dân có quyền có nhà ở” của Hiến pháp năm 1980 được sửa thành “quyền xây dựng nhà ở theo quy hoạch và pháp luật”. Quyền bình đẳng nam, nữ được bổ sung: “Nghiêm cấm mọi hành vi phân biệt đối xử với phụ nữ, xúc phạm nhân phẩm đối với phụ nữ” … Để bảo đảm tính hiện thực của các quyền xã hội và tính thống nhất về quyền và nghĩa vụ trong quan hệ giữa Nhà nước và công dân. Hiến pháp năm 1992 tiếp tục xác định rõ, cụ thể các nghĩa vụ của nhà nước kèm theo các quyền xã hội cơ bản của công dân.  Như vậy ta thấy Hiến pháp năm 1992 đã sửa một số nội dung về các quyền xã hội cơ bản của công dân của Hiến pháp 1980 đã xây dựng dưới góc độ chủ quan duy ý chí của thời kỳ tập trung quan liêu bao cấp mà trong thực tế nhà nước không thể bảo đảm được cho công dân. Bên cạnh đó còn bổ sung thêm một số quyền mới để hoàn thiện hơn về quyền xã hội cơ bản của công dân. Việc sửa đổi, bổ sung một số nội dung các quyền xã hội cơ bản của công dân của Hiến pháp năm 1992 đã được Hiến pháp năm 1980 ghi nhận càng làm cho chúng có tính khả thi hơn. 
Qua việc so sánh các quyền xã hội cơ bản của công dân ở hai Hiến pháp năm 1980 và 1992 chúng ta thấy mong muốn của Đảng và Nhà nước ta ngày càng quan tâm hơn đến công dân, vì mục tiêu: “Tất cả vì con người, cho con người”. Đây cũng chính là cơ sở pháp lý quan trọng nhất để xây dựng cụ thể hoá các quyền xã hội cơ bản của công dân bằng những văn bản Quy phạm pháp luật khác và đảm bảo cho nó được thực hiện một cách tốt nhất trên thực tế để góp phần xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN của nhân dân dân, do nhân dân, và vì nhân dân./.

 

Các bài viết khác:
 
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Thư viện trường
Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn